Langzame opmerkingen in een snelle tijd

PAUZE

2012-02-27T15:18:00.000+01:00

Na bijna een jaar wekelijks wel enkele berichten

te hebben geplaatst, is het tijd voor een pauze.

Ik heb nog geen idee hoe lang deze zal duren...

Amarantis is uitgebloeid

2012-02-17T13:23:00.002+01:00

In 2008 nam ik - na 25 jaar - afscheid van de Amarantis Onderwijsgroep. Deze onderwijsmoloch (30.000 leerlingen in het mbo en vo) kwam kortgeleden - terecht - negatief in het nieuws. Wegens wanbeheer was er een miljoenentekort en er moesten minstens 200 banen uit. Van bevriende oud-collega's begreep ik dat alle medewerkers een zwijgplicht opgelegd hadden gekregen (!). Met terugwerkende kracht wond ik me zo op over de teloorgang van deze onderwijsfabriek die velen (behalve de raad van toezicht en het enig overgebleven lid van het college van bestuur) aan zagen komen, dat ik besloot een ingezonden stuk naar de Volkskrant te sturen. Afgelopen woensdag werd dit artikel, met als kop 'Megascholen hebben hun beste tijd gehad', geplaatst in de rubriek Opinie & Debat.


Volkskrant 15 februari 2012

Toeval bestaat niet. Nog diezelfde dag werd door bemiddeling van de minister zelf een interimmanager benoemd: Marcel Wintels, voorzitter van het college van bestuur van Fontys Hogescholen. Deze liet er geen gras over groeien. "Amarantis is één bak ellende", zei hij in het Parool. Defuseren was volgens hem de enige oplossing. Heel Amarantis wordt nu ontmanteld; er moeten zes à acht levensvatbare scholengroepen overblijven.

De naam Amarantis is afgeleid van amarant, dat staat voor eeuwige groei en bloei. Deze Amarantis is nu echter definitief uitgebloeid.

Zowel op scholen van Amarantis als op mijn huidige (kleinschalige) RSG in Ter Apel werd positief gereageerd op mijn artikel. En ook via andere - veelal digitale - kanalen kreeg ik hartverwarmende reacties.

Marcel Wintels, de troubleshooter, reageerde op twitter: "Conclusie Hans ter Heijden te generiek. Ook goede voorbeelden van grote scholen. Maar Amarantis inderdaad vb van bestuurlijk wanconstruct." (Fontys, waar hij de baas is, heeft 40.000 studenten...)

mi have een droom

2012-02-04T13:02:00.000+01:00

Jaarlijks vindt in de gebouwen van de RuG in Groningen de Dag van Taal, Kunsten en Cultuur plaats. Doel hiervan is docenten talen en ckv te inspireren. Ramsey Nasr, de dichter des vaderlands, mocht gisteren de dag met een lezing openen, waarna hij werd geïnterviewd door mijn oud-collega Nederlands op het Christelijk Lyceum Veenendaal, André van Dijk.

Ramsey Nasr
Volgens Nasr zien velen poëzie als een religie, of een ziekte: "Hij is aan de poëzie. Het tast je aan.(...) Goede poëzie probeert je te verleiden, heft natuurwetten op". Hij vindt dat docenten Nederlands en ckv hun leerlingen, of ze dat nou leuk vinden of niet, moeten onderwijzen in poëzie en ook de klassieken - als Leopold en Gerhardt - niet moeten vergeten. "Het moet onder dwang gebeuren", zei hij. De grote, volle zaal van het Academiegebouw lachte, maar hij heeft gelijk, al is 'dwang' misschien een te groot woord. Poëzie is gewoon een vanzelfsprekend onderdeel van je vak waar je leerlingen kennis mee laat maken. Overigens heb ik niet de illusie dat al mijn leerlingen door de poëzie verleid worden. Maar ik ben er wel zeker van dat - misschien pas jaren later - velen hierdoor worden verrijkt. Bovendien vinden leerlingen poëzie vaak leuk (cool), zeker als ze ook zelf de opdracht krijgen om bijvoorbeeld een sonnet te schrijven.
Nasr roept niet alleen dat poëzieonderwijs belangrijk is, hij bezoekt ook veel scholen en maakt clips en cd's waarop hij gedichten voordraagt. Moderne én klassieke.

mi have een droom
Tot slot van zijn zeer inspirerende optreden droeg Ramsey Nasr zijn - in de straattaal van de toekomst geschreven - gedicht mi have een droom (Rotterdam 2059) voor:

Een welverdiend, klaterend applaus viel hem ten deel.

Zie ook NRC Next

Zachtaardig vergooid

2012-01-31T17:55:00.001+01:00

Afgelopen zondagmiddag was ik alweer in Theater Geert Teis in Stadskanaal. Met dit dorp (want dat is en blijft het, al doet de naam anders vermoeden en is het foeilelijk uit z'n krachten gegroeid) heb ik niks, maar dan ook helemáál niks. Maar deze wanstaltige would-be metropool, waar wolkenkrabbers als vloeken in een stenen taal de prachtige Groninger horizon verkrachten, herbergt drie diamanten: Theater Geert Teis, de Openbare Bibliotheek en de Muziekschool. Niet omdat het zulke prachtige gebouwen zijn, want dat zijn het niet, maar om wat er gebeurt, wat er te doen is, wat ze uitstralen: kunst, cultuur.

Alex Roeka
In Geert Teis zwaaide jarenlang Bé Lamberts de scepter. Hij dorst het aan niet alleen kaskrakers, maar ook onbekend talent naar deze uithoek te halen. Dankzij hem ontdekte ik enkele jaren geleden Alex Roeka, die toen voor een handjevol mensen optrad. Hij maakte diepe indruk op me vanwege zijn prachtige, ingetogen en poëtische teksten en zijn subtiele vertolking, begeleid door begenadigde musici. Hopelijk zet Lamberts' opvolger - die flink moet gaan bezuinigen - zijn beleid voort.
Ook zondag was de zaal weer bij lange na niet vol. Onbegrijpelijk! Maar ook nu weer maakte Roeka een verpletterende indruk, met het programma
'Zachtaardig vergooid'. Onder andere met het nummer 'Gestreeld en gekrast'.

Op de webiste van Alex Roeka zijn ook zijn liedteksten te vinden.

Applaus

2012-01-27T13:21:00.001+01:00

Applaus voor Eline en Rowdy bij finale Sonnettenwedstrijd

Gisterenavond werd - in het kader van Gedichtendag - in een vrijwel uitverkocht Theater Geert Teis in Stadskanaal de Muzikale Avond van het Gedicht gehouden. Onderdeel van deze avond (met onder meer optredens van Dana Winner en Erwin de Vries) was een sonnettenwedstrijd voor middelbare scholieren. Er waren drie genomineerden: Eline Jansen (vwo-4) en Rowdy Prins (havo-4) van RSG Ter Apel en Anouk Baumgart van Ubbo Emmius College Stadskanaal.

De opbrengst van dit benefietconcert gaat naar Boko Africa.

Baukje Galama opent de Muzikale Avond van het Gedicht.

Onder begeleiding van de beroemde Koninklijke Militaire Kapel ‘Johan Willem Friso’ (met door Jacob de Haan gecomponeerde muziek) lazen de drie dichters hun sonnetten voor. Ze kregen alle drie een ovationeel applaus. In de pauze stemde het publiek. Anouk Baumgart won, maar presentatrice Baukje Galama, burgemeester van Stadskanaal, prees ook de geweldige prestaties van de twee RSG’ers. Ondanks het feit dat de toneelknecht vergat hun microfoons goed te richten (en er nauwelijks met de kapel gerepeteerd kon worden), droegen ‘onze’ Eline en Rowdy hun prachtige zelfgeschreven gedichten met verve voor. Chapeau!

De genomineerde sonnetten (thema 'stroom') van de RSG-leerlingen:

Meegesleurd

Aan deze kant van de rivier

Spring ik met veel plezier

In het water

De rest komt later.

Zorgeloos word ik meegevoerd

En maak me nergens meer zorgen over,

Als ik de hele rivier verover,

Terwijl ik nog geen vin heb verroerd.

Maar ineens gebeurt het onverwachte:

Hoe wild ik ook zwem,

Het water wordt mij de baas.

Het is afgelopen met die mooie gedachte:

Op dit water zit geen rem,

Alles wordt een waas..

Eline Jansen, V4a, RSG Ter Apel

Eline Jansen draagt 'Meegesleurd' voor.

Mijn gitaar

Met mijn gitaar op mijn rug

loop ik door de straten.

Er is geen weg terug;

ik moet alles hier achterlaten.

Met mijn gitaar in de hand

loop ik over het strand.

Zie hoe het water stroomt,

net zoals ik het heb gedroomd.

Over het water, met mijn gitaar op schoot.

In een mooie houten boot

dobber ik over zee.

Met mijn gitaar in de hand

brengt de zee me naar land.

Ga je met me mee?

Rowdy Prins, H4a, RSG Ter Apel

Rowdy Prins tijdens de voordracht van
'Mijn gitaar'.

Baukje Galama zet de drie jonge dichters in het zonnetje.
Van rechts naar links: Anouk Baumgart (Ubbo Emmius),
Eline Jansen en Rowdy Prins (beiden RSG Ter Apel).

Dana Winner en Erwin de Vries zingen als toegift een duet.

De Koninklijke Militaire Kapel 'Johan Willem Friso'.

Foto's: Hans Banus

Een compilatie van de MAvhG (met muziek!) op YouTube
(dubbelklik eventueel op het beeld om dit te vergroten).

Nu je het ziet, zie je het niet

2012-01-27T02:42:00.000+01:00

De VSB Poëzieprijs werd in het kader van de Gedichtendag toegekend aan Jan Lauwereyns, ook al een Vlaming. Onder de vijf genomineerden waren twee Nederlanders (Willem Jan Otten en Anne Vegter).

Lauwereyns won de prijs met de dichtbundel 'Hemelsblauw'.
De jury: "Een bundel waarmee de poëzie een nieuwe weg inslaat, een bundel die ons uitnodigt misschien wel geheel nieuwe horizonten te verkennen'. Lauwereyns is behalve dichter neurowetenschapper. Hieronder een titelloos gedicht over een merel.

Zie je het, vind je het mooi

Blijf je kijken, zul je ervan houden

Rustig nou

Zie je het al scherper worden?

Blijf maar kijken, Merel

Kiezen met je blik, wee je

Wilde grassen, ontbonden zwerm

Ongehaast vastgezet, het zal voor jou zijn

Een groepje gedachten

Een dikke vette sappige worm

Nu je het ziet, zie je het niet

Nu dat, echt niet

Zie je?

Zijn gekromde vlucht

Die hoog vloog, was Kraai

De dissonante verlosser

Je zachtmoedige Karel, ik wed dat hij het wist

De dingen moet je niet aanbidden

Pupillen verwijderen in de duisternis

De harteloze hemel ademt niets dan koude uit

(.....)

Jan Lauwereyns

Uit: Hemelsblauw, De Bezige Bij, 2011

VSB Poëzieprijs

Wij waren geen jongens

2012-01-26T14:50:00.000+01:00

Rond Gedichtendag zijn er altijd poëziewedstrijden en worden er prijzen uitgereikt.
De Turing Nationale Gedichtenwedstrijd is de wedstrijd met de grootste geldprijs ter wereld (€ 10.000) voor één gedicht en de enige wedstrijd waar alle gedichten anoniem worden beoordeeld. Voor de derde editie werden ruim 10.000 gedichten van 2200 dichters ingezonden. Dit jaar mochten voor het eerst Vlamingen meedoen. En met succes. Twee van hen eindigden in de top-drie.

De eerste prijs ging naar David Troch uit Sint-Denijs-Westrem (B).

De prijsuitreiking. Tweede van rechts is David Troch.

"Het winnende gedicht van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd trekt de lezer in al zijn beelden, zijn taal en de opgeroepen sfeer diep de zompige Hollandse klei in. Het lijkt doordesemd van een streng-calvinistisch determinisme en van boerse aardsheid. Knielen op een bed violen. Des te verrassender is het voor de jury, nu blijkt dat met dit gedicht een Vlaming wordt bekroond: ‘wij waren geen jongens'.", aldus juryvoorzitter Ramsey Nasr.

wij waren geen jongens

wij hadden vaders, wij waren zonen. het volstond niet
dat wij driemaal daags spek en spinazie vraten.
de hemdsmouwen moesten omhoog,

wij moesten tonen hoe hard wij de spieren in onze bovenarmen
op konden spannen. wij zweetten als zwijnen, groeven bloederige kloven
in onze handen, wroetten in het stof waarin onze voorvaderen
al jaren liggen te liggen

en kregen het vuil amper onder onze vingernagels vandaan.
wij moesten voelen met wat wij tussen de benen geboren waren, jongens,

maar hadden niet eens een eigen kamer
waar wij voorovergebogen, met opgetrokken knieën
en met de neus in andere werelden zaten.

wij ondervonden aan den lijve dat doordringende boerenstank
je harder in het gezicht kan slaan dan wat vuistdikke boeken.

David Troch

- Kijk hier naar de prijsuitreiking en luister naar de prachtige voordracht.
- Turing Nationale Gedichtenwestrijd
- Luister hier naar het radioprogramma 'Met het oog op morgen' van 24 januari jl. dat geheel in het teken stond van deze gedichtenwedstrijd.

Tegen de stroom

2012-01-26T13:03:00.002+01:00

Vandaag is het Gedichtendag. Het thema is dit jaar 'stroom'. Een gedicht (zonder titel) van M. Vasalis:

De tijd, het stromende getij
gaat nu zo snel en het verval
zo steil, alles werd weggespoeld.
Kom nu forellen, mijn herinneringen
spring met de verse krachten
en met de eerste wilde geuren
tegen de stroom.

M. Vasalis

Uit: De oude kustlijn.
Uitgeverij G.A. van Oorschot, Amsterdam, 2002

Een korte biografie van Vasalis

hard//hoofd

2012-01-24T11:15:00.000+01:00

Omdat ik op zijn graslijst sta, ontvang ik met enige regelmaat per e-mail een zkv (zeer kort verhaal) van A.L. Snijders. Vandaag ging dit over hard//hoofd, dagelijks online tijdschrift voor journalistiek en kunst. Het bestaat al enige tijd, maar ik had er eerlijk gezegd nog nooit van gehoord. En hoewel ik - net als Snijders trouwens - papieren kranten, tijdschriften en boeken prefereer (doodzonde dat het literaire tijdschrift Tzum alleen nog maar digitaal bestaat!), zal ik het vermoedelijk toch zo nu en dan eens doorscrollen. Al was het alleen maar voor de zkv's van Snijders...

A.L. Snijders

Proclamatie
In Proclamatie, het zkv dat ik vanmorgen ontving, reageert A.L. Snijders per brief op de proclamatie uit 2009 in hard//hoofd. In dit online tijdschrift verschijnt - volgens afspraak - iedere maand een zkv van hem.
Hij schrijft de redactie dat hij een oude man is ('veel ouder dan Matthijs van Nieuwkerk en Jeroen Pauw'), die nooit websites bezoekt en onbekende woorden altijd opzoekt in papieren boeken. Nu heeft hij echter, nadat 'een meisje van een glimmend blad' hem vroeg of ze een zkv uit hard//hoofd aan haar interview met hem mocht toevoegen ('Ik zei ja'), de website eens bezocht. Snijders eindigt als volgt:

Het lijkt me een goed blad, ik ga het voortaan (en met terugwerkende kracht) lezen. Wat me vooral prikkelde was de proclamatie uit 2009. Als de leeftijd van Matthijs v.N. en Jeroen P. al problematisch is, hoe zit het dan met jullie medewerker die de zkv's schrijft?
Ik suggereer een antwoord: schrijven is geen krachtsport, de spieren spelen geen rol, woorden zijn leeftijdloos. Nescio schreef aan het eind van zijn leven over de dingen die hem als 18-jarige ook al bezighielden. En op dezelfde toon. Schrijvers zijn geen sporters, ze hoeven geen progressie te tonen. Ze hoeven geen emoties los te maken bij Mart Smeets. Liever niet.

Vriendelijke Groeten,

A.L. Snijders

gras © A.L. Snijders / AFDH uitgevers

Houthakken en zkv's schrijven

Kijk hier naar een filmpje van Klaas en Iris Koppe over A.L. Snijders waarin hij op zijn erf in Klein Dochteren vertelt over de overeenkomst tussen houthakken en het schrijven van zkv's.

Pakistaanse 'Take Five'

2012-01-21T17:33:00.002+01:00

In 1959 zette het Dave Brubeck Quartet het jazznummer 'Take Five' op de lp 'Time Out'. Het werd een hit. Hier een tv-opname uit 1961, met saxofonist Paul Desmond (die het nummer schreef), pianist Dave Brubeck, bassist Eugene Wright en drummer Joe Morello.

In Trouw lees ik vandaag dat het Pakistaanse Sachal Studio Orkest met de cd 'Sachal jazz' de afgelopen jaren hoog scoorde op jazz-hitlijsten in de VS, Groot-Brittannië en Canada. Trouw: "Het meest tot de verbeelding sprekende muziekstuk op de cd is een interpretatie van 'Take Five'. De spannende combinatie van cello en violen met Zuid-Aziatische instrumenten zoals de veelsnarige sitar en tabla-trommels kreeg grote waardering, niet in de laatste plaats van Brubeck zelf. Hij noemde het 'de meest interessante en andersklinkende opname van Take Five' die hij ooit beluisterde."

Luister, kijk en oordeel zelf!

Theater van de Natuur (4)

2012-01-15T14:51:00.004+01:00

De Westerwoldse zanger Alex Vissering besluit

dagelijk de programma's van RTV Noord met

een Pronkjewailtje.

Deze gaat over het Theater van de Natuur.

Dubbelklik eventueel op het beeld om dit te vergroten.
Bovendien kun je dan nog veel meer
Pronkjewailtjes bekijken.

Nominaties Sonnettenwedstrijd bekend

2012-01-15T11:16:00.001+01:00

Eline Jansen en
Rowdy Prins
genomineerd voor prijs
Sonnettenwedstrijd

Slechts drie leerlingen konden door de jury worden genomineerd voor de hoofdprijs van de Sonnettenwedstrijd in het kader van Gedichtendag 2012: het winnende sonnet wordt door componist Jacob de Haan op muziek gezet en volgend jaar door een professionele zanger(es) gezongen. Met twee genomineerden - Eline Jansen (V4a) en Rowdy Prins (H4a) - maakt de RSG Ter Apel dus een goede beurt! De derde genomineerde komt van een andere school.

Tijdens de Muzikale Avond van het Gedicht op donderdagavond 26 januari in Theater Geert Teis in Stadskanaal dragen de drie genomineerde dichters hun zelfgeschreven gedicht voor, hierbij begeleid door de Koninklijke Militaire Kapel ‘Johan Willem Friso’. Het publiek bepaalt door stemming wie de winnaar is (en wiens sonnet wellicht in de top-tien terechtkomt!). De avond wordt gepresenteerd door burgemeester Baukje Galama van Stadskanaal. Samen met de beroemde kapel treden ook de Vlaamse zangeres Dana Winner en de Groninger troubadour Erwin de Vries op. Zie ook: www.avondvanhetgedicht.nl).

Koninklijke Militaire Kapel 'Johan Willem Friso'

Voorselectie

Rotary Stadskanaal en de Soroptimistclub organiseren op Gedichtendag jaarlijks de Muzikale Avond van het Gedicht, waarbij de opbrengsten voor een goed doel zijn. Dit jaar is er voor het eerst een sonnettenwedstrijd (thema: ‘stroom’) voor leerlingen van middelbare scholen in de regio aan gekoppeld. Ook de RSG deed mee. Er waren 25 inzendingen (voornamelijk van leerlingen die bij mij de keuzemodule Creatief Schrijven volgen). Als school moesten wij vijf gedichten selecteren en inzenden. Dat werden de sonnetten van Eline Jansen (V4a), Rowdy Prins (H4a), Emiel Mensen (H4b), Pauline Schomaker (V4a) en Janneke Ottens (H4b).

Dana Winner

Kom ook en moedig onze dichters aan!

Uiteraard verdienen onze dichters het aangemoedigd te worden. RSG-supporters onder de 18 jaar betalen het gereduceerde tarief van 10 euro. Volwassenen krijgen ook reductie. Zij betalen 19,50 euro (i.p.v. 22,00 euro). Wil je mee tegen een gereduceerd tarief? Stuur mij dan uiterlijk woensdag 18 januari een mailtje (terheijden@rsgterapel.nl). Van harte aanbevolen, ook namens Eline en Rowdy!

Erwin de Vries

Theater van de Natuur (3)

2012-01-08T15:02:00.000+01:00

Rutger Kopland in Theater van de Natuur

Al vaker berichtte ik over het Theater van de Natuur in Sellingen.

Op Tzum las ik dat er video's van de dichters wier verzen hier in de

traptreden zijn uitgehouwen, op YouTube zijn gezet.

In het eerste deel geven zij acte de présence; in het tweede deel

(een jaar later) wordt het gedicht onthuld en 'ingelezen'.

Op dit filmpje Rutger Kopland in 2000 en 2001. Maar er zijn meer bekenden

te zien, zoals dichters van wie eerder een vers in de trap werd opgenomen:

Kees Stip (overleden in 2001), Harry Muskee (overleden in 2011)

en Jean Pierre Rawie.

En ook zelf scharrel ik er rond...

Alle filmpjes zijn te zien op YouTube (trefwoord: Theater van de Natuur).

Recensie: Marcel de Jong - Geen les meer

2012-01-07T18:08:00.000+01:00

Geen les meer. Kroniek van de teloorgang van het mbo

Zonder kennis wordt niemand wijs

Je zou verwachten dat een roman die het falende onderwijssysteem op regionale opleidingencentra aan de kaak stelt, subiet een bestseller zou worden. Toch blijft het sinds de presentatie van Geen les meer in november vorig jaar (nog) akelig stil, afgezien van een enkele recensie op internet en een aangekondigd artikel in Schooljournaal, het blad van de Onderwijsbond van het CNV. Maar auteur Marcel de Jong is op zijn speciaal voor dit boek in het leven geroepen weblog blij met elke reactie, al schrijft hij op 30 december jl. wel: “Nu nog de publieke media…”

In Geen les meer kruipt De Jong in de huid van leraar Hans van Geel. Van Geel heeft hart voor zijn vak, voor zijn leerlingen en tot voor kort ook voor zijn school. Maar het mdgo-schooltje, waar hij ongetwijfeld zijn loopbaan als docent psychologie 24 jaar geleden is begonnen, bestaat niet meer en is door diverse fusiegolven jaren geleden al opgegaan in een regionaal opleidingencentrum (roc). Zorg en Welzijn heet nu de opleiding waar hij werkt.

Kennis?

De roman begint met de opening van het nieuwe gebouw van ROC Holland. Een gebouw dat met al z’n onvolkomenheden en gebreken een metafoor is voor het nieuwe onderwijssysteem. “Kennis, doen we daar niet meer aan?”, onderbrak Leo (een geestverwant van Van Geel) zijn manager. “Ja Leo, natuurlijk wel”, zei Van Tongeren met een glimlach. “Een verpleegster moet nog steeds kunnen injecteren, een pedagogisch werker moet weten hoe hij met autistische jongeren moet omgaan, maar de manier waarop we deze kennis aanbieden verandert. We gaan werken met het principe van just-in-time information. Als studenten tijdens het werken aan een project ontdekken dat ze bepaalde kennis en vaardigheden missen, kunnen ze een docent vragen een workshop of een training te geven.” Na de invoering van het nieuwe leren blijft het echter doodstil in de lokalen. Geen leerling klopt aan voor kennis.

Internet

Dit is denk ik de kern waar het bij De Jong (en zijn ‘alter ego’ Van Geel) om draait. Bij het ‘nieuwe leren’ staat de leerling centraal en is de leraar de begeleider. In het ergste geval kiest de leerling zelf wat hij gaat leren; internet wordt gezien als een belangrijke bron van kennis. Leerlingen maken praktische opdrachten om vaardigheden op te doen. De kennissocioloog Michael Young zei ooit in een interview in NRC-Handelsblad: “Niet de leerling moet centraal staan in het onderwijs, maar de pedagogische relatie waarin kennisverwerving plaatsvindt. Het is een idiote gedachte dat leerlingen die nog geen intellectuele bronnen ter beschikking hebben, zelf zouden bepalen wat ze leren. Leerlingen die van huis uit weinig kennis krijgen aangereikt, krijgen er het minst van. Terwijl zij deze het meest nodig hebben.” Ik ben het volledig met hem eens. De kunst is om in het onderwijs de balans te vinden tussen het ‘oude’ en het ‘nieuwe leren’, waarbij kennisoverdracht centraal staat. Want zonder kennis wordt niemand wijs.

Tirade

Geen les meer is in wezen één lange tirade, verpakt als ‘roman’. Een tirade die niet alleen het nieuwe onderwijssysteem vervloekt, maar ook de schaalgrootte, het alsmaar uitdijende management, het grote graaien, de oppervlakkigheid, de onkunde, de banaliteit. De Jong chargeert daarbij overigens wel heel erg. Dat mag in een tirade, maar dan moet je wel van goeden huize komen en toch op z’n minst in de verte iets van de stijl van Jeroen Brouwers hebben, of beter nog, van Multatuli. Helaas ontwaar ik die niet, waardoor de overdrijvingen op den duur gaan irriteren. En dan worden bijvoorbeeld ook dialogen, zoals tussen Leo en Chantal, de omhooggevallen senior docent Nederlands (die het analfabetisme nauwelijks is ontstegen, geen kranten leest en God betere ‘t ook nog een pornosite heeft), wel erg melig en voorspelbaar.

Uiteindelijk kiest Van Geel partij. Hij ondersteunt de actie van de leerlingen: “Stop het nieuwe leren. Wij willen les!”. Het komt hem duur te staan.

Vorm of vent

Op zijn weblog kaart De Jong zelf de aloude discussie over 'vorm of vent' aan. Hij zegt daarover: “Volgens mijn uitgever behoor ik tot de aanhangers der 'vent': het benadrukken van de maatschappelijke boodschap in het verhaal. Misschien heeft hij gelijk en gaat het mij niet louter om de vorm van het verhaal en het taalgebruik. Aan de lezer om te oordelen.” Ook ik denk dat de uitgever gelijk heeft. En als uitgever zou ik het – omdat er wel erg weinig karakterontwikkeling plaatsvindt, zelfs niet bij de hoofdpersoon – geen roman, maar een kroniek hebben genoemd: Geen les meer. Kroniek van de teloorgang van het mbo.

Hans ter Heijden

Marcel de Jong – Geen les meer. Uitgeverij Passage, Groningen, 250 blz. €17,90.

Zie ook een vorig bericht op dit weblog.

Het wassende water

2012-01-05T17:15:00.001+01:00

Hoewel Westerwolde tot de hoger gelegen gebieden van

Groningen behoort - we hebben hier zelfs de Hasseberg

(overigens een bescheiden heuvel) - is ook hier sprake
van wassend water.

Hierboven een foto van het riviertje de Ruiten A tussen

Smeerling en Ter Wupping in mei 2011; de foto's

hieronder maakte ik vanmiddag op dezelfde plek.

Toch is er hoop: Bach

2011-12-24T12:44:00.009+01:00

Openingskoor Weihnachtsoratorium van J.S. Bach.

Het Monteverdi Choir en de English Baroque Soloists

onder leiding van John Eliot Gardiner.

De Gamma is beide kerstdagen open, we mogen straks met 130 km per uur over de snelweg scheuren, Henk Bleker heeft het rentmeesterschap bij z'n pony's aan de wilgen gehangen, een oud-verpleeghuisarts zet gehandicapten weer op hun plek achter de geraniums, het speciaal onderwijs krijgt rake klappen, kunst en cultuur zijn linkse hobby's en moeten dat maar blijven, de armen worden steeds armer, de rijken steeds rijker, psychiatrische patiënten moeten het zelf maar uitzoeken en onze premier blijft lachen.

Dit jaar geen witte, maar een pikzwarte kerst. Toch is er hoop: Bach. Jauchzet, frohlocket, auf preiset die Tage!

P.C. Hooftprijs voor Tonnus Oosterhoff

2011-12-23T18:16:00.008+01:00

Dichter Tonnus Oosterhoff uit het Oost-Groningse Klein Ulsda krijgt de P.C. Hooftprijs 2012. Volgens het juryrapport 'omdat zijn poëzie in hoge mate vernieuwend is, ze heeft de Nederlandse dichtkunst van diverse keurslijven bevrijd, niet planmatig of vanuit een dichterlijke ideologie, maar door persoonlijke oorspronkelijkheid en het bijzondere talent van de auteur voor het vastleggen of liever gezegd juist beweeglijk maken van moeilijk benoembare sensaties'.

Oosterhoff, de Paul van Ostaijen van nu (al heeft hij ook veel met Lucebert), maakt veel digitale poëzie met bewegende beelden (zie zijn website). Vernieuwend en soms ook spannend is zijn poëzie zeker, maar - althans voor mij - niet altijd makkelijk te doorgronden.

Onlangs verscheen Oosterhoffs nieuwste bundel, Leegte lacht. Erik Menkveld schreef een recensie over deze dichtbundel in de Volkskrant.

Hier een voorbeeld van een ouder gedicht:

in de kwal roept de zee

O, roept de zee in de kwal.
De zee in de kwal roept o
        o
                o
De zwevende mond legt zich aan
om de infinitief, o, o, roepdrinkt o.
Wie of wat niet op de gedachte komt
zich te bevrijden is hier
        hier
              hier
hier hier en hier niet te weten.

Tonnus Oosterhoff

Een reportage van RTV Noord

Zie ook: Koninklijke Bibliotheek, P.C. Hooftprijs en Poetry International (met diverse vroegere gedichten, soms ook voorgedragen door de dichter).

Bibliotheek

2011-12-20T14:57:00.000+01:00

Volkskrant, 19 december 2011 (in bijlage Boeken)

Ik moet hier niet aan denken...

En wel hierom:

Václav Havel

2011-12-20T14:17:00.006+01:00

Václav Havel (1936 - 2011)

Václav Havel, een van mijn helden, is heengegaan. Gelukkig liet deze schrijver, dissident, mensenrechtenactivist en president veel na.
Laten we dat koesteren.

Hoop

Diep in onszelf dragen we hoop:
als dat niet het geval is,
is er geen hoop.

Hoop is de kwaliteit van de ziel
en hangt niet af
van wat er in de wereld gebeurt.

Hoop is niet voorspellen of vooruitzien.
Het is een gerichtheid van de geest,
Een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.

Hoop
in deze diepe en krachtige betekenis
is niet hetzelfde als vreugde
omdat alles goed gaat
of bereidheid je in te zetten
voor wat succes heeft.

Hoop is ergens voor werken
omdat het goed is,
Niet alleen omdat het kans van slagen heeft.

Hoop is niet hetzelfde als optimisme,
evenmin de overtuiging
dat iets goed zal aflopen.
Wel de zekerheid dat iets zinvol is
afgezien van de afloop,
het resultaat.

Václav Havel

Geen les meer

2011-12-16T12:07:00.028+01:00

Je kon er op wachten: een roman over de teloorgang van het middelbaar beroepsonderwijs. De veelzeggende titel luidt: Geen les meer. Uitgeverij Passage prijst het boek als volgt aan:

Zestig procent van de beroepsbevolking in Nederland heeft een middelbare beroepsopleiding. Waar zo'n opleiding vroeger genoten werd op een overzichtelijke vakschool, zijn die inmiddels gefuseerd tot reusachtige Regionale Opleidingen Centra. Met alle problemen van dien.

Deze roman geeft een ontluisterend beeld van de gevolgen van de schaal-vergrotingen, nieuwe managementcultuur en van boven opgelegde onderwijsvernieuwingen. Hoofdpersoon in het boek is een docent die loyaliteit en vakbekwaamheid hoog in het vaandel heeft. Ook hij moet mee doen met de onderwijsvernieuwing, er is geen ontkomen aan. Verbijsterd aanschouwt hij de gevolgen. Neutraal blijven is niet meer mogelijk. Uiteindelijk neemt hij stelling. En dat wordt hem niet in dank afgenomen. Geen les meer beschrijft de tragiek van het moderne onderwijs waarin managementtaal overheerst en iedereen zich ingraaft in zijn eigen waarheid. Ondanks alle goede bedoelingen, overheerst de lethargie en weet niemand de neerwaartse spiraal te doorbreken.

Heel herkenbaar schetst deze roman de gang van zaken op een ROC. Maar misschien beschrijft Geen les meer wel de problemen in álle grote organisaties.

Ik heb het boek nog niet gelezen, maar trof een recensie aan op het literaire weblog Tzum. Als literair werk wordt het boek van Marcel de Jong gekraakt, maar als pamflet dat misstanden aan de kaak stelt, positief beoordeeld.

Het boek ga ik zeker lezen; ik ben tenslotte ervaringsdeskundige (ik werkte 25 jaar in het mbo). Maar afgezien van mijn oordeel over deze roman kan ik al wel zeggen dat ik blij ben dat ik nu op een school - in het voortgezet onderwijs - werk waar ik nog 'gewoon' les kan geven (zie een eerder bericht op dit weblog: Gewoon lesgeven).

Zie ook: Nationale Boekenblog, het weblog over Geen les meer van Marcel de Jong en de website van BON (Beter Onderwijs Nederland).

Marcel de Jong – Geen les meer. Passage, Groningen, 250 blz. €17,90.

In Winschoten was het uitverkocht; ik heb het inmiddels besteld. Als ik het gelezen heb, plaats ik misschien wel een recensie op dit weblog. (Deze staat er inmiddels op.)

Wat blijft

2011-12-11T14:45:00.016+01:00

Nou vooruit, nog een gedicht waarin het 'stroomt' (en 'blijft'). Het maakt deel uit van de gedichtenroute 'Poëzie in Steen' in de binnenstad van Wijk bij Duurstede. Met onder meer gedichten van Drs. P., Gerrit Achterberg, Simon Vestdijk, Irene van Lippe Biesterfeld, Mia Liedekerken, Dick Bruna, Toon Hermans en Diane Butterman.

Het gedicht is in rood Indiaas marmer gehouwen door beeldhouwer Stef Stokhof de Jong en bevindt zich in de gevel van het (voormalige) Theater Rondeel (een verbouwde stadsboerderij) in het Kokkestraatje. Het vers heb ik eind jaren negentig speciaal geschreven voor het theatertje, met een verwijzing naar de vroegere functie van het gebouw.

Zie ook: Wat blijft
Alle gedichten van 'Poëzie in Steen' zijn te zien op de website van Wijk Online. Klik op de homepage in het linker menu op 'Wijks Fotoalbum' en daarna (rechts onderaan) op 'Poëzie in Steen'. Klik vervolgens op een van de afbeeldingen.

De gedichten zijn gebundeld in 'Poëzie in Steen',
met een voorwoord door Wim Hazeu.
Uitgave: Stichting Kunsthuys by Duurstede / De Prom, Baarn, 1999

Alles blijft

2011-12-11T14:01:00.004+01:00

'Stroom' is het thema van Gedichtendag 2012. De spreuk 'Panta rhei' ('Alles stroomt') van - vermoedelijk - Heraclitus speelt een belangrijke rol in het gedicht 'Alles blijft' van Gerrit Komrij.

Alles blijft

Daar stond een muur die ik heb aangeraakt.
De muur werd afgebroken. Van het puin
Werd verderop een fundament gemaakt.
Ik plantte een fruitboom in mijn oude tuin.

Die werd geasfalteerd. Vijf meter diep
Houdt zich een wortelstronk nog grommend koest.
Vijf eeuwen lang desnoods. De Spaanse griep
Landt ooit op Mars omdat ik heb gehoest.

Er was een vriend aan wie ik heb geschreven.
Een rots waar ik mijn naam in heb gekerfd.
Je bent een deel van alles bij je leven
En alles blijft bestaan wanneer je sterft.

Gerrit Komrij

Uit: Alle gedichten tot gisteren, De Bezige Bij, Amsterdam 2004

Poëziewedstrijd - Gedichtendag

2011-12-10T12:56:00.002+01:00

Op donderdag 26 januari 2012 is het Gedichtendag, hét Poëziefeest van Nederland en Vlaanderen. Rotary Stadskanaal organiseert ook nu weer een aantal activiteiten. In Theater Geert Teis in Stadskanaal vindt dan bijvoorbeeld de Muzikale Avond van het Gedicht plaats. Dana Winner en Erwin de Vries treden op, samen met de Koninklijke Militaire Kapel 'Johan Friso'.

Op deze avond wordt ook de winnaar (gekozen door het publiek) bekend gemaakt van de Poëziewedstrijd voor scholieren. Zijn of haar sonnet wordt op muziek gezet en bij de volgende editie van de Muzikale Avond van het Gedicht professioneel gezongen en begeleid.

Voor nadere informatie zie:
Poëziewedstrijd
Gedichtendag
Muzikale Avond van het Gedicht

Growing older

2011-12-06T11:52:00.019+01:00

Growing older isn’t easy today

It isn’t easy to see the years go by

but you can better wear a smile

instead of crying all the time

Harry M.

Verzamelen voor het Centraal Museum

Oud-collega Rian vierde afgelopen zondag zijn 60e verjaardag op een wel zeer originele wijze. Met bovenstaand motto nodigde hij zijn familie en vrienden uit voor een bezoek aan het Centraal Museum in Utrecht. Hier vindt (tot 11 maart 2012) een bijzondere expositie plaats over de legendarische Drentse bluesgroep Cuby + Blizzards. Als verzamelaar had Rian 210 items in bruikleen gegeven. Ook uit het onlangs opgerichte, maar 's winters gesloten C+B Museum in Grolloo was het een en ander overgekomen, onder andere het originele drumstel van Hans Waterman.

Het originele drumstel van Hans Waterman

De nostalgie vierde zondag hoogtij. Niet alleen bij het horen van 'Window of my eyes' en het tastbaar worden van mijn herinneringen aan de Puch en de jukebox; onderweg naar de expositie (in de kapel), passeerde ik ook het roemruchte 'Utrechtse schip'. Het rook nog net zo als toen ik me daar als Utrechts jochie aan vergaapte.

'C+B' in de kroeg

Het was een geweldige middag, met daarna een genoeglijk samenzijn in Lokaal Negen, een sfeervol etablissement aan de Trans, waar ons een drankje en een voortreffelijk buffet werd aangeboden. Samen met andere oud-collega's uit Utrecht als Edward, Leo, Arie en Martin haalden we herinne-ringen op aan vervlogen tijden en probeerden we en passant alsnog de ondoorgrondelijke zieleroerselen van onze toenmalige directeur te ontrafelen...

Harry Muskee leest 'The Big Sleep' voor (1997).

Rian bood ik een weekend in Zuidoost-Groningen aan, met onder meer een bezoek aan het voor hem nog onbekende Theater van de Natuur in Sellingen, waar in de tweede trede van de gedichtentrap een tekst van Harry Muskee is gebeiteld: 'The Big Sleep'.

THE BIG SLEEP

NATURE’S GONNA CHANGE

SO I GIVE IT TO YOU STRAIGHT FACE

YOU BETTER WATCH YOUR STEPS

TIME IS RUNNING OUT AT LAST

NATURAL SOURCES BEGINNIN’ TO FADE

THEY CAN NEVER BE REPLACED

BUT YOU KEEP DIGGING IN THE GROUND

TILL THERE’S NOTHING TO BE FOUND

BUT I WISH YOUR WELL IN YOUR BIG SLEEP

WHERE YOU MAY DREAM WHAT YOU BELIEVE

WISH YOU WELL IN YOUR BIG SLEEP

AND MAYBE YOU’RE HAPPY

HARRY MUSKEE

Luister en kijk hier naar een optreden

van Harry Muskee (1941 - 2011) en band:
'Window of my eyes'.
(dubbelklik eventueel op het beeld om dit te vergroten)

Centraal Museum Utrecht

C+B Museum Grolloo

Theater van de Natuur
Digitaal Theater van de Natuur

Kees Stip Dictee (2)

2011-11-24T01:48:00.020+01:00

Tysger Boelens wint Kees Stip Dictee

Gisteren werd in de Hesse Bibliotheek weer het Kees Stip Dictee gehouden. Met slechts drie fouten was Tysger Boelens, leerling van de RSG Ter Apel (klas 4 vwo+), de onbetwistbare winnaar. Hij kreeg dan ook de felbegeerde Kees Stipvulpen uitgereikt.

Bibliotheekmanager Janneke Klok feliciteert winnaar Tysger Boelens

Het Ubbo Emmius College uit Stadskanaal was met gemiddeld 12 fouten de winnaar van de teams die meededen. Het leerlingenteam van de RSG Ter Apel - onder aanvoering van Mea van der Voo - werd tweede met slechts 0,4 fout meer. Daarna volgden de prominententeams van de gemeente Stadskanaal (gemiddeld 12,7 fouten) en de gemeente Vlagtwedde (gemiddeld 15 fouten). Ook dit jaar werd het dictee (met de titel 'Fantoompijn') weer door mij geschreven. Ik las het ook voor.

Tysger schrijft, nog onwetend van de roem die hem te wachten staat...

Lees hier het dictee:

Fantoompijn

De Bree staarde in het goed geoutilleerde lokaal naar het smartboard, met behulp waarvan hij vanmorgen - compleet met uit het niets opdoemende manuscripten en incunabelen - de literair-historische context van de middeleeuwse mystiek van Hadewijch had geëxpliciteerd.

Vanuit zijn ooghoek had hij gezien dat Panda Schattenkeinder onder haar tafeltje anderszins digitaal bezig was; met een welhaast virtuoze vingervlugheid beroerde zij haar smartphone, maar hij had niet de indruk dat ze - geheel idolaat van de mystica - al multitaskend via wereldwijde visoenen de extatische verrukking van de mystieke eenwording probeerde te bereiken.

“Wat doe je daar Panda?”, vroeg hij minzaam. “O, ik sms’te naar Boelie dat uw les vet cool is.” “Dat apprecieer ik, maar waarover ging het dan?” “Over mist in de literatuur, meneer.” “Geef dat abjecte object maar hier.”

Op dat moment barstte Panda in tranen uit, hyperventileerde als een steigerende, hinnikende merrie, embrasseerde - als was het haar eerste boreling - schreiend het virtuele wonder, smeet het furieus op zijn bureau en krijste met een door fantoompijn vertrokken gezicht: “Dit is je reinste amputatie!”

Die preoccupatie met het mobiele digitale netwerk - zelfs onder de les - was De Bree een gruwel. Hij dacht aan veertig jaar geleden, toen hij als leraar begon. De tijd van krijtjes, cahiers, katheders, vloeistof-duplicators, epidiascopen én filippica’s. Maar hij telde zijn digitale zegeningen.

Opeens stond Panda in zijn lokaal. De Bree reikte haar het

‘geamputeerde lichaamsdeel’ aan en bezwoer haar dit nooit meer onder de les te gebruiken.

Panda danste van blijdschap een pirouette, wreef liefkozend over het kleinood, tikte nog wat in en zei: “Ik heb u toegevoegd als vriend op Facebook. Cool hè?”

Dat je zo simpel vriendschappen kon sluiten, was voor De Bree een mystieke ervaring. Vanaf de top van de Hasseberg schreeuwde hij het ’s avonds dan ook in extase uit over de dreven van Westerwolde: “Het leven is verrukkelijk!”

Hans ter Heijden

Ook dit Kees Stip Dictee is toegevoegd aan de verzameling van het Groot Deventer Dictee.

Kees Stip Dictee

2011-11-20T15:48:00.009+01:00

Aanstaande woensdag, 23 november, is het weer zover: het Kees Stip Dictee. In de Hesse Bibliotheek in Ter Apel strijden dan twee prominententeams van de gemeenten Stadskanaal en Vlagtwedde tegen elkaar. Ook twee scholierenteams, van het Ubbo Emmius College in Stadskanaal en de RSG Ter Apel, nemen het tegen elkaar op. En dan zijn er nog de individuele deelnemers die strijden om de felbegeerde Kees Stipvulpen.

Dit jaar vier ik mijn eerste lustrum als dicteeschrijver en -voorlezer. Steeds weer een uitdaging. Ik probeer er altijd een verhaaltje van te maken; alleen maar een opsomming van moeilijke woorden vind ik te makkelijk. Ik schrijf een dictee waarin de actualiteit zo mogelijk een rol speelt. Plaats van handeling is meestal de regio. Verder houd ik van moeilijke oude, maar ook van lastige nieuwe woorden. En tenslotte vind ik dat er op z'n minst om de tekst geglimlacht moet kunnen worden. Het dictee voor woensdag is klaar.
De vorige vier dictees zijn te lezen op de verzamelsite van het Groot Deventer Dictee.

Wie mee wil doen, of alleen maar naar het dictee wil komen luisteren, is welkom (Hesse Bibliotheek, Molenplein 25, Ter Apel. Aanvang: 19.30 uur).

Foto's (Bibliotheek Zuidoost-Groningen): Kees Stip Dictee 2009

"Een onthullend portret van de rouw"

2011-11-14T18:34:00.008+01:00

"Een onthullend portret van de rouw, dat heb ik beoogd", zei Connie Palmen gisteren in ForumImages in Groningen. Samen met enkele collega's Nederlands woonde ik een interview met haar bij in het kader van het prozafestival Het Grote Gebeuren. Haar net verschenen Logboek van een onbarmhartig jaar, over de rouw om haar vorig jaar overleden man Hans van Mierlo was natuurlijk het gespreksonderwerp.

Vilein
"Waarom moeten zoveel privézaken openbaar?", vroeg Volkskrantjournalist Greta Riemersma, die haar interviewde. "Je kunt niet over de dood, over de rouw schrijven als je niet over de liefde schrijft", zei Palmen. Het persoonlijke hoort er wat haar betreft ook bij, net als bij schrijvers als Philip Roth, "die al lang de Nobelprijs had moeten hebben".
De kritiek van recensent Elsbeth Etty ("Is het narcisme, of verregaand egoïsme?") en columnist Youp van 't Hek ("Ik weet nu dingen die ik niet wil weten") in de NRC wees ze resoluut en vilein van de hand. "Etty is grijs, ze verft haar haar alleen oranje, en ze zou als hoogleraar beter moeten weten", en "Van 't Hek is ijdel en dom".
Etty kreeg er tijdens het hele interview flink van langs. Op de vraag of ze ook twitterde en op Facebook zat, zei Palmen: "Dat is niks voor mij, zó egocentrisch en egoïstisch en de 'vrienden' die je daar hebt, zijn natuurlijk geen vrienden". Maar Etty was ook weer geen vijand. "Nee, een vijand moet toch minstens net zo intelligent zijn als ik".

Werkelijkheid en waarheid
Het was een boeiend interview, met een boeiende, bijzondere schrijfster, die rake dingen zei over de werkelijkheid die geen waarheid is.
"Dat mens is niet normaal", zei mijn schoonmoeder, toen ze hoorde dat ik naar een interview met Connie Palmen ging. Tijdens het interview beaamde Palmen dit volmondig: "Ik ben nooit normaal geweest".

Nog een interview: Connie Palmen bij Pauw & Witteman

Het Natuurlijk Beleven Van Kunst (HNBVK)

2011-11-11T15:28:00.007+01:00

Via de natuur de weg vinden naar kunst en cultuur (vice versa). 

Bij het vak culturele kunstzinnige vorming (ckv) staat op de RSG Ter Apel dit jaar de natuur centraal. Eerder berichtte ik over de natuurbelevingstocht die alle leerlingen van havo-4 en vwo-4 onlangs maakten: De Kunst Van Natuurlijk Beleven (DKVNB).

Kruisbestuiving
Bij het ckv-onderdeel creatief schrijven behandel ik onder meer verschillende versvormen, waarna leerlingen de opdracht krijgen om - geïnspireerd door de natuur - zelf gedichten, maar ook songteksten te schrijven. Op deze manier hoop ik dat ze - na De Kunst Van Natuurlijk Beleven - nu ervaren wat Het Natuurlijk Beleven Van Kunst (HNBVK) betekent. Mijn collega's tekenen, muziek, fotografie, project en drama streven op hun terrein hetzelfde na. Elke leerling volgt (in kleine groepen) per jaar zes keer zes weken - één uur per week - de modules die vanuit de verschillende kunstdisciplines worden gegeven. Daarna vindt er tijdens projectdagen 'kruisbestuiving' plaats, uitmondend in sprankelende eindpresentaties in het Theater van de Natuur.

Weblog
Om mijn leerlingen creatief schrijven een podium te bieden, heb ik een speciaal weblog in de steigers gezet. De eerste pennenvruchten staan er al op! Zie: CKV Creatief Schrijven RSG.

In naam van het volk

2011-11-11T14:52:00.005+01:00

Deze week een themanummer van De Groene Amsterdammer: In naam van het volk. Met Henk en Ingrid, Occupy, het vmbo, volksverheffing, volksvermaak en volkswoede. En nog veel meer, onder andere prachtige cartoons van Milo. Lezen!

PAPIEREN TZUM MOET BLIJVEN!

2011-11-06T17:34:00.019+01:00

Onderstaand (fragment van het) bericht op de website van Tzum sloeg bij mij als trouwe abonnee van de papieren Tzum (tevens regelmatig bezoeker van de website) in als een bom.

Nog één nummer zal er verschijnen aan het eind van het jaar en dan stopt de papieren Tzum. De redactie, bestaande uit Roos Custers, Nick ter Wal en Coen Peppelenbos heeft dat afgelopen zondag besloten in de trein op weg naar de boekpresentatie van L.H. Wiener. Ter hoogte van Nijkerk viel het besluit. Met het laatste nummer erbij zullen er in totaal 56 verschenen zijn (waaronder enkele dubbelnummers).
Directe oorzaak van het opheffen van het blad is niet een onderling meningsverschil over de te volgen koers, want de Tzum heeft nooit een vastomlijnd programma gehad. De redactieleden hadden echter wel verschillende ambities. Zo wilde onderge-tekende (Coen Peppelenbos) zich meer richten op deze site. (...)

Doodzonde als de papieren Tzum verdwijnt! Is A.L. Snijders hier wel in gekend? En Arthur Japin? En wie neemt er nu zo’n besluit ter hoogte van een benepen, calvinistisch, met kranten dichtgeplakt gat als Nijkerk?
Natuurlijk gun ik iedereen nieuwe uitdagingen. De digitale Tzum is laatst op de Achterpagina van de NRC nog weer door Gerrit Komrij geroemd, dus dat je daar meer tijd in wilt stoppen, snap ik, maar laat Tzum met het Hollands Maandblad en nog enkele literaire doorzetters de kont tegen de krib gooien en niet alles wat van waarde en weerloos is in de buurt van nota bene Nijkerk door het toilet spoelen! Een papieren Tzum is onmisbaar, zeker in de trein! Hopelijk was het niet ook nog de Driek van Wissen-express waarin jullie dit onzalige besluit namen...
Er zijn toch wel anderen die het stokje van Coen c.s. willen overnemen? Ik val aan, volg mij!

Ik roep iedereen op om op de website van Tzum te reageren op dit rampzalige bericht. Met maar één boodschap: De papieren Tzum moet blijven!

Tussen droom en daad

2011-11-06T09:24:00.005+01:00

Luister hier naar een voordracht.

HET HUWELIJK

Toen hij bespeurde hoe de nevel van de tijd
in d'ogen van zijn vrouw de vonken uit kwam doven,
haar wangen had verweerd, haar voorhoofd had doorkloven
toen wendde hij zich af en vrat zich op van spijt.

Hij vloekte en ging te keer en trok zich bij de baard
en mat haar met de blik, maar kon niet meer begeren,
hij zag de grootse zonde in duivelsplicht verkeren
en hoe zij tot hem opkeek als een stervend paard.

Maar sterven deed zij niet, al zoog zijn helse mond
het merg uit haar gebeente, dat haar toch bleef dragen.
Zij dorst niet spreken meer, niet vragen of niet klagen,
en rilde waar zij stond, maar leefde en bleef gezond.

Hij dacht: ik sla haar dood en steek het huis in brand.
Ik moet de schimmel van mijn stramme voeten wassen
en rennen door het vuur en door het water plassen
tot bij een ander lief in enig ander land.

Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad
staan wetten in de weg en praktische bezwaren,
en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,
en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.

Zo gingen jaren heen. De kindren werden groot
en zagen dat de man die zij hun vader heetten,
bewegingsloos en zwijgend bij het vuur gezeten,
een godvergeten en vervaarlijke aanblik bood.

Willem Elsschot (1882 - 1960)

Uit: Verzen, Brussel 1943

Hier een artikel van Maaike Meijer, hoogleraar cultural studies en Neerlandistiek aan de universiteit van Maastricht, over dit gedicht. Op de website van de Koninklijke Bibliotheek meer informatie over Willem Elsschot.
Een intrigerend filmpje ('Gedicht in beeld') over 'Het huwelijk' met muziek van Philip Glass. Kijk hier naar een surrealistische verfilming van het gedicht door studenten van de RuG.
Singer/songwriter Peter de Jonge zette het gedicht op muziek en zingt het, zichzelf begeleidend op de gitaar.

De mond gesnoerd

2011-11-04T18:00:00.014+01:00

Mooi voorbeeld voor mijn leerlingen hoe het niet moet als je debatteert: staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten snoert tijdens een debat over het persoonsgebonden budget (pgb) de voorzitter van de commissie letterlijk de mond. Ongehoord.
Ook ongehoord is trouwens het beleid dat deze oud-verpleeghuisarts verdedigt. En onbegrijpelijk. Maar ja, ze is ook van het CDA. Een vernieu-wingscommissie onder leiding van tv-theoloog Jacobine Geel predikt weliswaar meer compassie, maar ook nu weer staan er tussen droom en daad wetten in de weg en praktische bezwaren...

Lees hier een column - van Jean-Pierre Geelen - die vandaag in de Volkskrant stond, over de media-optredens van een collega-staatssecretaris van Veldhuijzen van Zanten, CDA'er Henk Bleker.

Ederveenzaamheid

2011-11-03T12:00:00.011+01:00

Arjan Ederveen, vooral bekend van Theo en Thea en Kreatief met Kurk, heeft voor het eerst een soloprogramma gemaakt: Ederveenzaamheid. Over de eenzaamheid van de moderne mens, maar ook over politiek en het leven van alle dag. Ederveen speelt drie personages: de ambtenaar Wouter, diens vrouw Geurtje en journalist Ron de Rioolrat. Bastaardhond Stuk heeft ook een paar rollen. Zo kruipt deze, verkleed als Lassie, in de huid van de hond die mensen wil redden.

In dit filmpje kondigen Arjan Ederveen en Stuk de voorstelling aan die vanavond in première gaat in de Kleine Komedie in Amsterdam.

Klik hier voor een interview met Ederveen in het tv-programma

Pauw & Witteman. Aan het eind zingt hij een loflied op Stuk.

30 minuten

Arjan Ederveen maakte in de jaren negentig onder de titel 30 minuten

docudrama's voor de VPRO. Kijk hier naar de aflevering Fout in '45

waarin Albert Mol de rol van oude moeder speelde.

Hou me vast

2011-11-01T16:03:00.009+01:00

Gisteren op tv Hou me vast, een mooie documentaire over De Dijk, gezien. Onder meer over de opnamen die de band samen met soulzanger Solomon Burke maakte. De Dijk zou vorig jaar ook samen met hem optreden in Paradiso. Een paar dagen voor het concert overleed hij echter bij aankomst op Schiphol.

Video van de studio-opname van het nummer Hold on tight
op de gelijknamige cd van Solomon Burke en De Dijk.
Klik hier voor de website van De Dijk.

Van God los

2011-11-01T09:20:00.006+01:00

Spotprent in Trouw van 31 oktober 2011

Het CDA is van God los. Vooral door met de PVV te heulen, verloochent de partij steeds vaker de bijbelse waarden en normen.

Op het zaterdag gehouden CDA-congres werd de leden die nog wel geloven in barmhartigheid en naastenliefde, weer eens een rad voor ogen gedraaid. Het ging over Mauro, een totaal verwesterde asielzoeker, die dankzij zijn pleeg-ouders een toekomst in Nederland zou kunnen hebben. Maar aanvragen voor een verblijfsvergunning en adoptie werden door de overheid jarenlang getraineerd. En nu is Mauro achttien jaar en moet hij weg. Op het congres is met grote meerderheid een resolutie aangenomen waarin staat dat het huidige beleid niet strookt met de beginselen van de partij. Mogelijk probeert het intern sterk verdeelde CDA daarom met een onduidelijk studievisum voor Mauro vooral het eigen gezicht te redden en de ‘eenheid’ te bewaren.

Ronduit walgelijk in dit drama was het optreden van CDA-staatssecretaris Henk Bleker, die afgelopen vrijdag in het tv-programma 'Pauw & Witteman' met verve de rol van Judas speelde. Hij schoof Mauro een briefje toe met de vraag of hij mee wilde naar de voetbalwedstrijd FC Twente – PSV. 'Mooi niet', was de reactie van Mauro. Natuurlijk. Eerst een kus krijgen en dan op het vliegtuig naar Angola gezet worden. God verdoeme het.

Gestameld liedboek. Moedergetijden

2011-10-30T12:25:00.013+01:00

Ik had me hun ouderdom anders voorgesteld. Over een jaar of twintig zouden ze oud zijn, zouden de rollen omgedraaid worden en wij het zijn die voor hen zorgen. Maar ineens staat hij voor de deur, hun ouderdom, en hij wil van geen wijken weten. Ik ruik hem in hun kleren, ze doen geen moeite meer zich dagelijks te verschonen, vrees ik - er zal een helpster moeten komen. Hoe zou hij het ook nog kunnen beredderen? De hele dag loopt ze achter hem aan. Zelfs op het toilet is hij amper nog alleen. Ze klampt zich aan hem vast. Altijd en overal galmt dat ene woord dat haar nog rest: Pa - steeds heser.

Is dit nu het leven, vraag ik me luidop af bij het ontbijt. Ja, dit is het leven, zegt Lieven. En we hebben het einde nog niet gezien.

Dit is niet het enige fragment uit Gestameld liedboek van de Vlaamse schrijver Erwin Mortier, dat me naar de keel grijpt. Het is wel een van die ontluisterende notities uit het boek die de aftakeling, de teloorgang en de totale machteloosheid van een moeder die aan Alzheimer lijdt doodeerlijk, maar daarom ook glashard beschrijft.

Het boek begint ook al niets verhullend:

Mijn moeder heeft me vandaag een stofbeurt gegeven, ze meende dat ik een meubel was. Misschien een ladekast of een oud fornuis. Ze ging met een helgeel doekje over de knopen in mijn hemd, naar mijn hals toe, wimpelde ermee rond mijn oren, stofte mijn kin af. Toen gaf ze een teken dat ik mijn mond moest openen - en propte daar de stoflap in en vergat ons.

Gestameld liedboek bestaat uit observaties, notities en gedichten, geschreven door de zoon van een vroeg dementerende moeder. Het is een ontroerend, maar ook confronterend getijdenboek over een onuitstaanbare ziekte. Maar tevens een literair meesterwerk.

Dat zitten,
dat zitten van haar,

naast me op de bank.

Dat zitten zonder iets,
en die stilte: een leeg
huis in de middag,

de kraan lekt.

Gestameld liedboek. Moedergetijden, door Erwin Mortier
De Bezige Bij, 2011

Klik hier voor de website van Erwin Mortier.
Op de site van Tzum o.a. een interview met Mortier
en een recensie van Bart Temme.

Haarst (5)

2011-10-28T15:19:00.004+02:00

Volgens de overlevering heeft Harbert ten Have, de laatste boer die in
ons huis woonde, hier ooit een eikeltje in de grond gestopt.
Het is inmiddels een prachtige eik geworden. Hopelijk doorstaat
hij de herfststormen...

Haarst (4)

2011-10-28T09:58:00.003+02:00

Rood met witte stippen...

Oogst (2)

2011-10-28T09:51:00.001+02:00

Vanwege de regen moest het hakselen van de maïs
aan de Weikenweg - bij het Mussel Aa Kanaal - worden gestaakt.
Inmiddels breekt de zon weer door.

Weikenweg bij Harpel

Gruin wordt broen

2011-10-18T10:30:00.005+02:00

Haarst komt langsoam weer in t laand;
t gruin wordt broen doar aan de akkerraand.

Baargen baiten

2011-10-17T14:40:00.008+02:00

In het najaar verandert het overwegend vlakke platteland (!) van Westerwolde tijdelijk in een 'berglandschap'. Her en der werpen boeren dan bergen aardappelen en suikerbieten neer, die daar geduldig wachten op de 'campagne'. Zo ook hier, bij het Mussel Aa Kanaal.

Baargen baiten

De Kunst Van Natuurlijk Beleven (DKVNB)

2011-10-15T10:47:00.029+02:00

Afgelopen dinsdag namen alle leerlingen uit havo-4 en vwo-4 van RSG Ter Apel deel aan een speciaal ckv-project: De Kunst Van Natuurlijk Beleven (DKVNB). Het is een project - in de Sellinger bossen bij het Theater van de Natuur - van Waterschap Hunze en Aa’s, Staatsbosbeheer, kunstenaar Adriaan Nette en de ckv-sectie van RSG Ter Apel.

Kunstenaar Adriaan Nette verwelkomt een
groepje leerlingen aan de voet van de gedichtentrap
in 'zijn' Theater van de Natuur.

Op de top van de heuvel, met uitzicht over het dal
van de Ruiten Aa.

Natuur en cultuur

Het was een sombere, druilerige dag met veel motregen, maar soms ook hoosbuien. Toch waren er geen wanklanken, behalve dan die ene: "Meneer, het is onverantwoord om ons zonder regenpak het bos in te sturen!" Kennelijk deed ook de Blackberrry van deze leerling het niet meer, waardoor ze het weerbericht had gemist. Pas in het bos merkte ze dat het regende...

In kleine groepen maakten de leerlingen een inspirerende tocht door het bos en langs het riviertje de Ruiten Aa. Onderweg moesten ze verschillende opdrachten uitvoeren. Ook kwamen ze op bepaalde plekken mensen tegen die hen aan het denken zetten over de natuur, maar ook over kunst, cultuur. Want natuur en cultuur ontmoetten elkaar hier. Onder andere bij de gedichtentrap van het Theater van de Natuur.

Adriaan Nette vertelt bevlogen over kunst, cultuur en natuur.

De oever van de Ruiten Aa

Voorstelling in Theater van de Natuur 

De natuur staat dit jaar centraal tijdens de ckv-lessen in h4/v4. Vanuit de onderdelen beeldende vorming, muziek, drama, fotografie, creatief schrijven en het project ‘De Verleiding’ wordt hier gedurende het hele jaar in modulen aandacht aan besteed. Geïnspireerd door de natuurbelevingstocht en de ckv-lessen wordt zo toegewerkt naar de eindpresentaties aan het einde van de cursus in het Theater van de Natuur. Dan worden door leerlingen o.a. zelfgeschreven teksten gezongen/voorgedragen en korte theatervoorstellingen gegeven. Ook zal er een expositie zijn van door leerlingen gemaakte foto’s en land art.

Een van de muziekopdrachten bij Richard: Hoeveel vogels
hoor je steeds maar dezelfde muzikale zin zingen?
(Helaas waren er bij dit weer weinig vogels die van zich
lieten horen...)

Boswachter Jan Dommerholt geeft een sprankelende
powerpointpresentatie in het donkere bos.

Hydrobiologie in de praktijk. Arno Folkers
en Marlous Heemstra van Hunze en Aa's
geven tekst en uitleg.

Tekenen bij Mieke: een schets maken onder de paraplu...

Maak een foto van jouw natuurbeleving...

Bij creatief schrijven (het ckv-onderdeel
dat ik zelf geef), moesten de leerlingen
haiku's schrijven.
Het groepje van Melissa schreef de volgende:

Haiku

kijk langs de bomen

de wind waait, de regen drupt

mijn hart huilt ook mee

Hieronder de route van de natuurbelevingstocht.

Zie ook hier en daar. En de website van Hunze en Aa's.

Haarst (3)

2011-10-12T16:18:00.002+02:00

Fluweelboom

Tranströmer en Schubert

2011-10-08T15:59:00.022+02:00

Tomas Tranströmer, de Nobelprijswinnaar voor Literatuur, schreef onder meer Schubertiana, een magistraal muziekgedicht. Machteld Teekens maakte er een indringende film van, met foto's van Mieke Borgdorff. Alle aspecten van de poëtica van Tranströmer - het landelijke, het stedelijke, visioenen, mystiek, muziek - tref je hierin aan.
Literatuur, muziek, film en fotografie vormen samen een fascinerend nieuw kunstwerk met een haast adembenemende zeggingskracht.

Dubbelklik eventueel op het scherm om het beeld te vergroten.

Haarst (2)

2011-10-08T12:39:00.006+02:00

Linde

Nobelprijs voor dichter Tomas Tranströmer

2011-10-06T18:37:00.026+02:00

Vandaag is de Nobelprijs voor de Literatuur toegekend aan de Zweedse dichter Tomas Tranströmer (*1931). De jury kent hem de prijs toe ‘omdat, dankzij zijn gecondenseerde, doorschijnende beelden, hij ons een frisse toegang tot de realiteit geeft’. Volgens de Nederlandse schrijver-dichter Bernlef (zijn vertaler) is Tranströmer, die jarenlang als psycholoog werkzaam was, ook een begenadigd pianist. Hieronder zijn gedicht Allegro.

Tomas Tranströmer

ALLEGRO

Ik speel Haydn na een zwarte dag
en voel een simpele warmte in mijn handen.

De toetsen zijn willig. Milde hamers slaan.
De klank is groen, levendig en kalm.

De klank zegt dat de vrijheid bestaat
en dat iemand de keizer geen belasting betaalt.

Ik steek mijn handen diep in mijn haydnzakken
en doe als iemand die de wereld in alle rust aanschouwt.

Ik hijs de haydnvlag – dat betekent:
'Wij geven ons niet over. Maar willen vrede.'

De muziek is een glazen huis op de helling
waar stenen rondvliegen, stenen rollen.

En de stenen rollen er dwars doorheen
maar iedere ruit blijft heel.

Tomas Tranströmer

Uit: De herinneringen zien mij, vertaling door Bernlef. De Bezige Bij, 1993

Sprakeloos

In 1990 werd Tranströmer getroffen door een ernstige hersenbloeding. Hij raakte half verlamd en verloor ook zijn spraakvermogen. Het begrip voor taal, zowel gesproken als geschreven, bleef gelukkig onaangetast.
Tranströmer leerde met zijn linkerhand te schrijven en bleef dichten, aanvankelijk vooral haiku's. Als hij optreedt, speelt hij zelf composities voor de linkerhand op de piano en laat hij iemand anders zijn gedichten voordragen.

Tomas Tranströmer ontvangt de pers in zijn woning.

Meer over Bernlef en Tomas Tranströmer in Meandermagazine.
Zie ook De Contrabas (met een link naar een boeiend interview - in 1988 - met Tranströmer in Bzzlletin)

Op de website van Poetry International staan enkele gedichten van Tranströmer in het Zweeds met daarnaast een vertaling in het Engels. Het gedicht Svenska hus ensligt belägna (Solitary Swedish houses) is ook in prachtig Zweeds én Nederlands te beluisteren.

Vogels op de piano

2011-10-02T15:51:00.013+02:00

Vanmorgen vloog een koolmees door de openstaande ramen onze kamer binnen. Opgeschrikt door de hond en mij (die het vogeltje vergeefs in de handpalmen probeerde te sluiten), vloog het ineens op en verdween op raadselachtige wijze in de hoek bij de vleugel. Probleem was dat we de mees nergens meer zagen. Tot we ons afvroegen of zij misschien onder de gesloten klep op de snaren iets zat uit te broeden. Nadat we alle stapels boeken die erop lagen hadden weggehaald en voorzichtig de klep openden, zagen we de koolmees in een hoekje, bij de bassnaren zitten. Nu kon ik het gevederde diertje voorzichtig oppakken en naar buiten brengen. Ik zette het schier uitgeputte vogeltje op een tuintafel om bij te komen. Nog net voordat de batterij van mijn camera leeg was, kon ik onderstaande foto maken. Daarna was-ie gevlogen.

Bijna 'vleugellamme' koolmees komt na
piano-avontuur bij op tuintafel

Vrolijk en vlug

Andries Hartsuiker (1903-1993), wiens canon De Wielewaal (met dudeldjo-refrein) een Nederlands volkslied is geworden, componeerde in 1942 voor de negende verjaardag van zijn zoon Ton (de latere pianist en muziekpedagoog)

Vogels op de piano, zeven kleine pianostukjes. Hij illustreerde de composities (waarin vogelgeluiden van o.a. roodborstje, karekiet, tjiftjaf en fitis worden nagebootst) zelf en plaatste er gedichtjes van o.a. Guido Gezelle bij. Ik heb er een mooie facsimile-uitgave van. Toen ik na het mezenavontuur het boekje opensloeg, werd mijn vermoeden bevestigd: de koolmees had op onze vleugel zichzelf willen spelen.

Uit: Vogels op de piano, 7 kleine pianostukjes door Andries Hartsuiker, 1942
Facsimile-uitgave verzorgd door Broekmans & Van Poppel B.V., Amsterdam 2002

Hella S. Haasse (1918 - 2011)

2011-10-02T12:03:00.008+02:00

Hella S. Haasse, de koningin der Nederlandse letteren, is op 93-jarige leeftijd overleden.
Op de middelbare school las ik Oeroeg; twee jaar geleden deden mijn leerlingen het. Oeroeg was toen het boek dat in het kader van Nederland leest! gratis werd verstrekt aan leden van bibliotheken en leerlingen van klas 4-havo/vwo.

Leerlingen van de keuzemodule Creatief Schrijven gaf ik de opdracht een kort verhaal te schrijven dat zich in het heden afspeelt, maar dezelfde thematiek heeft als Oeroeg. Ter inspiratie lazen ze uiteraard het boek, maar we gingen in Groningen ook naar een solotoneelvoorstelling door Willem Nijholt, die Oeroeg vertolkte in een bewerking van Yvonne Keuls.
Ze schreven mooie verhalen, mijn leerlingen. Over cultuurverschillen en vriendschap.
Een groot schrijfster is heengegaan. Maar haar literatuur leeft voort.

Willem Nijholt signeert na de voorstelling Oeroeg

Leerlingen Creatief Schrijven tijdens de pauze

in de foyer van het Bibliotheektheater in Groningen

Een videoportret van Hella Haasse

Bezoek ook het digitale Hella Haasse Museum

Haarst (of haarfst?)

2011-10-01T17:57:00.010+02:00

Is het nu haarst of haarfst? Zowel het Zakwoordenboek van Siemon Reker als de 'dikke' Ter Laan zegt haarst, maar de laatste aflevering van Krödde heet weer het haarfstnummer. Voer voor Grunneger toalkenners!

Wilde wingerd

En wie zit daar? Dora!

Krödde

2011-09-30T14:39:00.006+02:00

Gisteren vond ik Krödde weer in mijn brievenbus. Een Grunneger tiedschrift voor liefhebbers van deze prachtige streektaal, met een keur aan Groningstalige verhalen en gedichten. In dit haarfstnummer onder meer een een erg mooi gedicht van Aly Freije: Psaalms vangen II.

Koop dit blad, of beter nog: neem een abonnement!

Klik hier voor nadere informatie over Krödde (overigens wel bedenkelijk dat de redactie in het Friese Drachten zit...).

Schrijvenderwijs

2011-09-29T18:53:00.018+02:00

Een van de mooiste gedichten uit de Nederlandse literatuur vind ik Schrijvenderwijs van dichter-dominee Guillaume van der Graft (pseudoniem voor Willem Barnard). Tijdens mijn studie Nederlands aan de School voor Taal en Letterkunde in 's-Gravenhage werd het door de bevlogen docent-dichter Harry Scholten behandeld en het is mij altijd bijgebleven.

Guillaume van der Graft

Toen ik later in Zutphen vertoefde, woonde ik in het dorpje Rozendaal (bij Arnhem) wel eens een kerkdienst bij waarin dominee Barnard voorging. Hij schreef niet alleen gedichten, hij preekte ook als een dichter. De dichter en de dominee vielen bij hem samen. Erudiet en literair associërend, redenerend en improviserend, speelde hij op die preekstoel in dat mooie, kleine kerkje met weidse gebaren solotoneel avant-la-lettre. Poëzie hardop.

Binnenkort begin ik in havo-5 met poëzie. Dan ga ik tijdens de eerste les dit gedicht behandelen. En uitleggen waarom ik het zo mooi vind.

SCHRIJVENDERWIJS

Schrijvenderwijs was ik ingeslapen
schrijvenderwijs werd ik wakker bij nacht
omdat er woorden stonden te blaten
onder het open raam waar ik lag.

Wie had hen daar bijeengedreven,
was het de honger of was het de wind?
Ze stonden in een beginnende regen
doodstil te kleumen op het grind.

Toen heb ik ze mee naar boven genomen,
de grote ruit van de spiegel besloeg.
Ik had voordien nooit geweten hoe men
woorden halfslapend naar boven droeg.

Maar 's morgens vroeg toen ik ontwaakte
waren ze weg en de deur stond los.
De zon scheen hoog en droog, er zaten
vogels te lachen in het bos.

Guillaume van der Graft (1920 - 2010)

Uit: Vogels en vissen, 1971

Kees Wennekendonk in 'Van Tom Waits naar
Willem Barnard: Schrijvenderwijs'

Kijk hier en/of hier voor nadere informatie over Guillaume van der Graft / Willem Barnard

Negentig jaar

2011-09-27T14:06:00.008+02:00

Dit jaar bestaat de RSG Ter Apel 90 jaar. Dit werd afgelopen zaterdag gevierd met een reünie, waar zo'n 600 oud-leerlingen en (oud-)personeelsleden op afkwamen. Deze week zijn er diverse activiteiten voor leerlingen en het huidige personeel. Uiteraard ontbreekt ook een actie voor het goede doel niet: verschillende leerlingen en docenten maken een driedaagse sponsorfietstocht om geld in te zamelen voor de Nederlandse Cystic Fibrosis Stichting.

Het jubileumboek

Tijdens de reünie werd een kloek boekwerk (200 pagina's) gepresenteerd dat de geschiedenis van de school - ooit begonnen als Rijks HBS - beschrijft: Aan de zuidpunt van Westerwolde... De geschiedenis van de RHBS en RSG Ter Apel 1921 - 2011. Onder redactie van Henk Dekker (oud-leerling, oud-rector en thans docent Engels) is een rijk geïllustreerde kroniek tot stand gekomen. Het is geen saaie opsomming van feiten geworden, maar een boeiende terugblik op de periode van 1921 tot nu, afgewisseld met interviews en anekdotes.
Heel bijzonder is de dvd die bij het boek hoort, waarop unieke historische beelden van lang geleden te zien zijn.

Een klas in de beginjaren van de RHBS (illustratie uit het jubileumboek)

Veertig jaar

2011-09-27T10:41:00.021+02:00

Vorige maand was ik 40 jaar in dienst van het onderwijs. Ooit begon ik op de mavo-afdeling van een scholengemeenschap in Culemborg. Het was niet lang na de Maagdenhuisbezetting in Amsterdam en ik herinner me dat ook studenten van de Pedagogische Akademie (PA) in Beverwijk om democratisering schreeuwden. De ‘vrije opvoeding’ was in zwang en in mijn lessen probeerde ik zo democratisch mogelijk te handelen. Niet alleen bij Nederlands, maar natuurlijk vooral bij maatschappijleer, dat ik toen ook zomaar mocht geven. Ik heb het geweten! In verschillende klassen liep het danig uit de hand. Ook in die tijd bleken leerlingen toch gewoon structuur nodig te hebben. Achteraf was het een goede leerschool. Diverse scholen volgden, o.a. in Zutphen en Veenendaal. Vooral hier - op het Christelijk Lyceum - heb ik prachtige jaren meegemaakt, onder meer als regisseur van het schooltoneel (Molière!). Helaas liep door de komst van een nieuwe scholengemeenschap in Veenendaal het leerlingenaantal op het lyceum terug en moest ik als laatst binnengekomen docent Nederlands er als eerste weer uit.

40 jaar in het onderwijs
(illustratie: Rob van Eek,
docent tekenen RSG Ter Apel)

25 jaar mbo

Ik ging werken op een kleine meao (300 leerlingen) op Kanaleneiland in Utrecht. Het beroepsonderwijs was even wennen, maar al snel had ik mijn draai als leraar gevonden, later ook als decaan, communicatieadviseur en projectleider. Maar toen kwamen de fusies: eerst met een mts, toen met het mdgo, daarna met het leerlingenwezen (de ‘streekschool’) en andere onderwijsinstellingen.
De school werd een regionaal opleidingencentrum (roc) en groeide naar zo’n 30.000 ‘deelnemers’, zoals leerlingen om onverklaarbare redenen plotseling gingen heten. Met het aantal deelnemers groeide ook het management. Bedrijfseconomen en marketeers, vaak niet gehinderd door enige kennis van het onderwijs, werden ingevlogen. Er kwam ‘lumpsumfinanciering’, de strenge landelijke examens werden afgeschaft, het ‘nieuwe leren’ werd ingevoerd: competentiegericht onderwijs. Inhoudelijk werd (niet alleen) mijn vak uitgekleed.
Na 25 jaar was de tijd rijp om afscheid te nemen. Samen met Martin, collega en vriend, die ook zijn 25-jarig jubileum vierde, ‘zingzegden’ we een blues. Het laatste couplet luidde:

Toch is er nog hoop in deze barre tijden

Net als banken vallen ooit de onderwijsfabrieken om

En zullen kleine scholen uit hun as herrijzen

Juicht dan allen! Juicht! Juicht alom!

O yeah! O yeah! Halleluja! O yeah!

Thuiskomen

Uiteindelijk kwam ik - jaren geleden alweer - in het Groninger Ter Apel weer ‘thuis’ op een school met een menselijk maat, waar ik nog ‘gewoon’ les mag geven. Halleluja!

Kloppen svp

2011-09-10T09:49:00.010+02:00

Gymnasium Haganum aan de Laan van Meerdervoort in Den Haag

KLOPPEN SVP

van september '35 tot juni '38
studeerde ik middelbaar Engels a.
de lessen werden gegeven
in het gymnasium
aan de laan van meerdervoort te den haag
het was een zich deftig voordoend gebouw:
de stortbak van de wc
had dan ook twee deftige trekkers,
er hing een stukje ivoorkarton naast
waarop in deftige drukletters stond:
"voor grote spoeling gebruike men de lange trekker
voor kleine spoeling gebruike men de kleine trekker"
een vermoedelijk iets minder deftig
iemand had eronder geschreven:
"in geval van twijfel
wende men zich tot de rector"

moraal:
ga niet bij het onderwijs,
en als u toch bij het onderwijs gaat
word dan liever geen rector

C. Buddingh'

(uit: De wind houdt het droog, Amsterdam, 1974)

Ook hier in het Noorden zijn afgelopen week de scholen weer begonnen. Om mijn collega's een hart onder de riem te steken, heb ik aan het begin van de sectievergadering Nederlands bovenstaand gedicht van C. Buddingh' (vooral bekend van de 'Gorgelrijmen') voorgedragen. De ons nog onbekende nieuwe rector - die in november begint - heb ik op voorhand veel succes gewenst.

'Onze Vader Die uit Venlo komt'

2011-09-09T14:00:00.006+02:00

Gorilla in De Groene Amsterdammer, 8 september 2011

Commentaar overbodig

Krimp

2011-09-09T12:44:00.013+02:00

CBS De Rots in Harpel: wegens krimp gesloten.

Toen wij hier twaalf jaar geleden neerstreken, had het in de buurt liggende gehucht Harpel nog een basisschool, een buurthuis, een kerkje (in het buurthuis), een brievenbus en een glasbak. Het schooltje balanceerde weliswaar de laatste jaren tussen doorgaan en opheffen, maar al sinds 1920 hield het het hoofd steeds boven water. Dit jaar viel echter het doek. Nog slechts vijftien kinderen - verspreid over acht groepen - bevolkten de school. Nu, bij het begin van het schooljaar, wordt het gemis pas echt voelbaar, getuige ook de volgende - schrijnende - tekst op de website van Harpel:

Slogan ontbreekt…..helaas
Jarenlang hing de laatste dag van de vakantie en dagen erna een spandoek boven de Harpelerweg met de tekst "De scholen zijn weer begonnen"; de bedoeling hiervan was om de autorijders te waarschuwen: er kunnen kinderen op de weg lopen. Helaas ontbreekt die slogan nu, daar er van de kinderen van de basisschool 'De Rots' niemand meer op het schoolpad loopt helaas, ook zullen de kinderstemmen niet meer gehoord worden, een grote verarming voor de inwoners van Harpel, daar moeten we wel even aan wennen.

Over en sluiten
Met een reünie, toespraken en het afscheidslied 'Over en sluiten maar' hebben (oud-)leerlingen, leraren en dorpsbewoners voor de zomervakantie met veel weemoed afscheid van hun school genomen. De oudste leerling mocht de deur op slot doen en ere-voorzitter Abel Tempel (ook oud-leerling) kreeg op het pleintje voor de school een bank aangeboden, als herinnering aan de 91 jaar dat Harpel een school had. De school die de 'ziel' van het dorpje vormde, veel activiteiten organiseerde en ook jarenlang een dorpskrantje verspreidde.

Het Abel Tempel bankje. Op de achtergrond het Buurthoes.

Tol
Met de kerkdiensten was al jaren eerder gestopt en nu dreigen de volksdans- en gymnastiekclub van MBVO (Meer Bewegen Voor Ouderen) bij gebrek aan belangstelling het onderspit te delven.
Gelukkig bestaat Ons Buurthoes nog wel en ook de glasbak en de brievenbus zijn gebleven (maar die ontberen een ziel...).
Dat de krimp ook hier zijn tol eist is duidelijk. En verdrietig.

Een impressie van het afscheid van CBS 'De Rots' (bron: Harpelsite)
Klik hier voor een reportage van RTV Noord

'Kultuur ken dat oek in de frituur?'

2011-09-01T11:45:00.025+02:00

In een brief aan de Tweede Kamer van 10 juni jl. ('Meer dan kwaliteit, een nieuwe visie op cultuurbeleid') schrijft staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur dat eigenlijk alles cultuur is: Grunberg, maar ook Facebook. Dat mag je vinden - en is in zekere zin ook zo - maar hij gaat er gemakshalve aan voorbij dat zijn ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) nog niet zo lang geleden de naam Onderwijs Kunsten en Wetenschappen (O.K.W.) droeg en dat de cultuur waar hij over gaat - nog steeds - vooral gedefinieerd moet worden als kunst (met een grote en een kleine k). En juist daarop gaat Halbe genadeloos bezuinigen.

Cultuurnota
Het begrip cultuur zorgt vaker voor verwarring. Herman Janssen stuurde mij bovenstaande afbeelding en schreef:

"'kultuur ken dat oek in de frituur?' is naar mijn beste weten een omslag van de cultuurnota uit 1987 van de gemeente Leeuwarden, uit de tijd dat ik daar nog woonde en dit soort dingen 'verzamelde'; kwam weer boven drijven in het licht van de aankomende landelijke cultuurnota (eentje met veel minder humor ben ik bang)."

Herman, hartelijk dank voor deze bijdrage. Bezien vanuit de visie van Halbe zou de vraag op het omslag - naar ik vrees - bevestigend beantwoord kunnen worden. Wellicht dat de gedoogpartner het zelfs fantastisch zou vinden als de nieuwe cultuurnota deze titel krijgt. In graffiti zou Halbe er voor Henk en Ingrid dan nog wel even 'JA!' onder moeten spuiten.

Het onzegbare

2011-08-31T11:23:00.008+02:00

(dGM - Turnhout - Belgium)

Hennie B. te U., bedankt voor deze prachtige kaart,

met een veelzeggende tekst over het onzegbare.

Wiebertjes?

2011-08-30T17:44:00.011+02:00

Angelika meldt mij dat er op haar beeldscherm in mijn teksten op dit weblog hier en daar 'wiebertjes' met daarin vraagtekens opduiken. Van iemand die meer verstand heeft van computers dan ik, begreep ik dat dit iets met een verouderde browser te maken zou kunnen hebben. Tot dusverre heb ik over dit verschijnsel verder geen meldingen binnen gekregen.

Fraai is het niet, dus als u hier ook last van heeft, laat het me dan weten (e-mail: taalschuur[apenstaartje]hetnet.nl). Dan doe ik alles wat in mijn bescheiden vermogen ligt om het op te lossen!

Angelika stuurde me deze foto van het verschijnsel:

klik eventueel op de afbeelding om deze te vergroten

'Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt' (2)

2011-08-29T12:52:00.009+02:00

Voor de liefhebbers hieronder het begin van de roman Bezonken rood van Jeroen Brouwers, waar het citaat 'Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt' uit afkomstig is.

Uit: Bezonken rood door Jeroen Brouwers, negende druk, januari 1987, Amsterdam, uitgeverij De Arbeiderspers

Bezonken rood kocht ik in 1987 toen ik in Lochem verbleef. Brouwers woonde daar destijds vlakbij, in het gehucht Exel. In zijn prachtige brievenboek Kroniek van een Karakter (deel 1, De Achterhoek) schrijft hij hierover. Bij boekhandel Van Someren & Ten Bosch in Zutphen kreeg ik bij de aankoop een boekenlegger cadeau met uitspraken van schrijvers. Ook daarop (zie hierboven) prijkte al het citaat uit Bezonken rood.

'Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt'

2011-08-29T12:25:00.013+02:00

Omdat ik geen behoefte heb aan geleuter (in de trant van 'is leuk', 'is niet leuk') en anonieme 'reaguurders', kunnen op dit weblog geen reacties onder de berichten worden achtergelaten. Sterker nog, iemand die wil reageren op een bericht moet zelfs de moeite nemen om mijn e-mailadres in te typen (ik haat namelijk ook spam). 'Langzame opmerkingen' vragen nu eenmaal ook om 'langzame', liefst weloverwogen reacties (al zijn spontane natuurlijk ook welkom!). En deze ontvang ik gelukkig ook. In toenemende mate zelfs.

Citaat uit 'Bezonken rood'. Handschrift van Jeroen Brouwers

Zoals van Frans Tijssen, die me - onderbouwd - enkele positief-kritische opmerkingen over mijn weblog mailde, waar ik iets aan heb. Zo vond hij de vormgeving mooi, maar soms wat over-vloedig. Ook vond hij het nogal irritant dat als je een link aanklikt, mijn weblog verlaat. Hij bood me bovendien een oplossing aan (die ik nog ga uitproberen). Bemoedigend vond ik natuurlijk de openingszin van zijn e-mail: 'Bij toeval uw site ontdekt. Ik zal er vermoedelijk regelmatig vertoeven'.

Overbeboekt winkeltje

Verder schreef hij: 'Ik was onlangs in Antwerpen en bezocht daar een overbeboekt winkeltje waar Jeroen Brouwers met enige regelmaat komt. Hij heeft er ook zijn verjaardag gevierd, voor zover zijn omvang en die van de papieren voorraad elkaar duldden. Van de eigenaar, en vandaar dit zijpad, kreeg ik een ansichtkaart met daarop

Jeroen Brouwers

in handschrift het door u aange-haalde "Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt". Mocht u een scan willen ontvangen, een wederwoord volstaat.' Fantastisch! Een mailtje volstond inderdaad en nog dezelfde dag ontving ik bijgaande afbeeldingen. Frans, hartelijk dank! De waarheid van het citaat van Brouwers is hiermee weer eens bewezen.

Blik in boekenkast

Tijssen gunt u overigens een blik in zijn eigen - welgevulde - boekenkast, met onder meer enkele verzamelingen. Dit is zijn website.

Klik hier voor de site van het genoemde boekwinkeltje Demian in Antwerpen.

Ons Erfdeel

2011-08-28T14:12:00.028+02:00

Vier keer per jaar ontvang ik hier in Noord-Nederland Ons Erfdeel. Het komt per post uit het Zuid-Belgische Ieper, bij die andere taalgrens.
'Vlaams-Nederlands cultureel tijdschrift' is de veel te bescheiden ondertitel. Elk kwartaal ontvang je namelijk een heel fraai vormgegeven boekwerkje van ruim 200 pagina's met een keur aan interessante artikelen over onder andere taal,
literatuur, beeldende kunst en architectuur. Bovendien bevat het een portfolio met prachtige kleurenfoto's, veelal van beeldende kunst.

Max Havelaar
Bij het laatste nummer zit zelfs een bijlage waarin de schrijvers Dik van der Meulen, Christiaan Weijts, David Van Reybrouck en Ellen Ombre een brief schrijven aan Multatuli, de schrijver van Max Havelaar.
Kortom, een abonnement op Ons Erfdeel beveel ik van harte aan! Je kunt altijd eerst een proefnummer aanvragen (zie de website) en je laten overtuigen.

'En écoutant Schumann'
Een vrij nieuwe rubriek in Ons Erfdeel is 'Het oog van de dichter' door Anton Korteweg, dichter en oud-directeur van het Nederlands Letterkundig Museum te 's-Gravenhage. Hierin bespreekt hij gedichten in relatie tot schilderijen. In het augustusnummer van Ons Erfdeel is dit het sonnet 'En écoutant Schumann' van de Groninger dichter C.O. Jellema (1938-2003) die zich liet inspireren door het gelijknamige schilderij van Belgiës grootste symbolische schilder, Fernand Khnopff (1858-1921).

Luisterende hand
Korteweg: (...) "De eerste strofe maakt duidelijk dat het de dichter evenzeer als de schilder om de luisterende hand gaat. Maar anders dan de kunstenaar doet, laat Jellema de vrouw niet echt luisteren, althans de muziek niet tot haar doordringen, al wil ze dat wel. Ze wordt afgeleid door banale zaken en huiselijke besognes: de Kinderszenen gaan een ongewenst duet aan met haar maag en ze herinnert zich geschrokken de ongepoetste staat van haar bestek. Daarmee doet ze ook de man van de spelende hand onrecht: hij is in deze omstandigheden voor haar geen musicus, maar wordt gedegradeerd tot muzikant. Jellema laat zijn grootmoeder juist niet naar Schumann luisteren". (...) Hieronder schilderij en gedicht.

Fernand Khnopff, Luisterend naar muziek van Schumann, 1883, 101,5 x 116,5 cm, olieverf op doek. Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, Brussel

En écoutant Schumann (Khnopff, Brussel)

Met ogen dicht vermoedelijk. Haar hand
die haar gezicht tot het profiel verhult
is van het luisteren veel meer vervuld
- tot schelp gewelfd; horen werd buitenkant -

dan onder 't donker haar haar hoofd. Zij spant
zich in. Muziek, die droefheid van geduld...
Gerommel in haar maag geeft zij de schuld
dat hem een woord ontluistert: muzikant.

Zichtbaar (voor ons) de vingers van wie speelt,
handen, manchetten, wit zoals de toetsen
achter haar rug. - Er zijn. Bestaat dat wel?

en droomt weg naar een ongehoorde bel.
Met schrik ziet zij: het zilver is vergeeld.
Morgen de meid zeggen het eerst te poetsen.

C.O. Jellema

Uit: De toren van Snelson, Querido, Amsterdam, 1983

Luister en kijk naar een ontroerend mooie vertolking van Robert Schumanns Kinderszenen door pianolegende Vladimir Horowitz (1903-1989).

(dubbelklik eventueel op het beeld om dit te vergroten)

In blui (11)

2011-08-26T11:49:00.005+02:00

De zonnebloemen van Vincent van Gogh zijn wereldberoemd geworden. "Op de een of andere manier is de zonnebloem van mij", schreef hij aan zijn broer Theo. Klik hier voor meer informatie over de zonnebloemschilderijen op de website van het Van Gogh Museum.

In onze tuin gaan de zonnebloemen - eindelijk! - ook bloeien:

Gerhard Glück: 'Vincent klaut mal wieder die Sonnenblumen'
(met dank aan Hennie B. te U.)

Toekomstmuziek

2011-08-15T15:09:00.019+02:00

Gerhard Haderer: 'Stones/Beatles'

Van vriendin Hennie B. te U. ontving ik per post deze prachtige ansichtkaart (tegen zo'n zelfgeschreven kaart kan een e-card echt niet op!). Hennie, bedankt.
De kop van de gitarist op de voorgrond vertoont inderdaad veel overeen-
komsten met die van mij (al ben ik nog niet grijs...). En ik teken ervoor om het straks op mijn oude dag in het verzorgingshuis nog zo vitaal voor de Beatles op te nemen. LET IT BE!

Luister hier naar Let it be van de Beatles (van de Stones zoek je zelf maar een filmpje op).

In blui (10)

2011-08-12T15:27:00.007+02:00

Allerlei. Voornamelijk wilde bloemen, o.a. koolzaad, teunisbloem,

springbalsemien, kattenstaart en kaasjeskruid.

Hans Vlek

2011-08-09T13:04:00.020+02:00

Hoewel ik niet verwachtte dat iemand ooit een gedicht over geraniums had geschreven, vond ik er uiteindelijk toch één. In de serie 'In blui' (8) plaatste ik laatst het ironische (sommigen zullen zeggen cynische) vers 'Geranium' van Hans Vlek (*1947). Omdat ik geen enkele bundel van hem bezit en nog slechts enkele andere verzen van hem in bloemlezingen vond, besloot ik via Boekwinkeltjes.nl Zwart op wit te bestellen. Dit is een bundeling uit 1970 van de eerder verschenen dichtbundels Anatomie voor moordenaars (1965), Iets eetbaars (1966), Een warm hemd voor de winter (1968) plus nog niet eerder gepubliceerde gedichten.

Zwart op wit
Enkele dagen later had ik Zwart op wit in handen. Heel opvallend was dat de vorige eigenaar in de inhoudsopgave uitgerekend achter het gedicht
'Geranium' een kruisje had geplaatst. Toeval bestaat niet. Bovendien had hij of zij een krantenknipsel uit 1987 voor in het boek gelegd, met daarop een foto van Vlek (zie hierboven) die ik nog niet eerder had gezien.
Hans Vlek - destijds geroemd omdat hij in schijnbaar alledaagse spreektaal gecompliceerde emoties wist weer te geven - is ten onrechte wat in de vergetelheid geraakt. Voor zover bekend woont de dichter/schilder nog in Spanje. In 2008 werd deze 'Shakespeare van de Nederlandse poëzie' uitgenodigd om tijdens Poetry International uit zijn werk voor te dragen. Een schrijnend verslag over dit 'optreden' is hier te lezen.

Hieronder nog een vers van Hans Vlek dat ook als gevelgedicht in
's-Hertogenbosch te bewonderen is.

Hommage à qui

Als ik sterf dan
liefst zoals Sarah Bernhardt,
Theatraal, groots, ontroerend.
En dan weer opstaan
voor de bloemen.

Hans Vlek

Uit: Een warm hemd voor de winter (1968); later opgenomen in
Zwart op wit (1970)

Perforator

2011-08-06T23:08:00.031+02:00

De boerderij van Staatsbosbeheer bij Ter Borg

De Atelierroute is inmiddels een begrip in Zuidoost-Groningen. Op geweldig mooie locaties tussen Sellingerbeetse en Ter Borg exposeren tientallen beeldende kunstenaars - dit weekend voor de vijfde keer - hun werk. In de boerderij van Staatsbosbeheer treedt bovendien enkele keren het ensemble Perforator op. Vandaag woonde ik een concert bij.

Perforator bestaat uit oud-leerlingen van de RSG Ter Apel; ik heb ze bijna allemaal in de klas gehad: Mark Schimmel (gitaar en zang), Gerald de Vrieze (mondharmonica, teksten), Edine van den Berg (cello), Jeanique van den Berg (viool, percussie) en Robert Lanting (toetsen en basgitaar). Deze enthousiaste jonge mensen spelen zeer gedreven een originele mengeling van blues, jazz en folk, en gebruiken zowel Nederlandstalige als Groninger teksten. De teksten en de muziek zijn van eigen hand. Het is meeslepende muziek met teksten die tot nadenken stemmen, maar een vrolijke noot ontbreekt zeker niet.

Perforator, met van links naar rechts: Gerald de Vrieze, Jeanique van den Berg,
Edine van den Berg, Mark Schimmel en Robert Lanting

Gerald de Vrieze leest een tekst over 'de tijd' voor.

Een aandachtig publiek

Robert Lanting (rechts) nu op basgitaar

Perforator bereidt nu een literair-muzikaal programma voor waarin de tijd centraal staat. Het plan is dat ik daar ook aan ga meewerken en dat lijkt me fantastisch!

Een korte video-impressie van het optreden van Perforator in Ter Borg. Het is een van mijn eerste zelfgemaakte filmpjes (met een eenvoudig digitaal cameraatje) dus let maar niet op de (beeld)kwaliteit!

Nadere informatie over Perforator is o.a. te vinden op Hyves

In blui (9)

2011-08-05T12:32:00.003+02:00

Kamperfoelie

Van de schoonheid en de troost

2011-08-04T12:51:00.012+02:00

Als artistiek leider had de in mei overleden pianist Rian de Waal het programma van het Peter de Grote Festival nog samengesteld. In deze zomerweken vinden de concerten - op diverse locaties - plaats. Als een waardig muzikaal In Memoriam voor Rian de Waal.

Ter Apel
Vorige week stond in de Kanunnikenkerk in het Klooster van Ter Apel Franz Schubert centraal. Vier jonge musici - Floor le Coultre (viool), Elise ten Westenend (viool), Iteke Wijbenga (altviool) en Dana de Vries (cello) - speelden met volle overtuiging en aanstekelijk enthousiasme diens strijkkwartet in Es, terwijl Juan Zurutuza vijf liedtranscripties van Liszt uit 'Die Winterreise' subliem op de vleugel vertolkte.

Bourtange
Gisteren was in de kerk van Bourtange het thema 'Liszt en de dans'. Ook nu waren het weer jongeren, allen oud-leerling van Rian de Waal, die het concert - dit keer louter op piano - verzorgden. En hoe! Ilona Timchenko speelde heel ingetogen enkele polonaises, Olga Kozlova verdween bijna in de vleugel bij de Mephisto Waltz en Leo Svirsky staarde in de verte, terwijl zijn handen virtuoze wonderen verrichtten, onder andere bij de Mephisto Polka. Maar Juan Zurutuza, ook hier weer van de partij, maakte de allermeeste indruk met de Marsch der Kreuzritter uit 'Der Legende der heiligen Elisabeth'. Ik had nooit verwacht dat ik van een mars ontroerd zou raken, maar bij het thema van dit stuk sprongen de tranen me in de ogen.

Ja, dacht ik op de terugweg naar huis, dát is het: de troost van schoonheid.

Het begin van het ontroerend mooie deel uit de Marsch der Kreuzritter van Franz Liszt

Er zijn nog enkele concerten in het kader van het Peter de Grote Festival. Klik hier voor nadere informatie (ook over het zeer aan te bevelen festival Musikalischer Sommer in Ostfriesland).

Jongerenliteratuurplein.nl

2011-08-03T16:11:00.008+02:00

Tip in Trouw van vandaag: een nieuwe site over literatuur: http://www.jongerenliteratuurplein.nl/. Met handige informatie over schrijvers en hun boeken voor jongeren vanaf vijftien jaar. Ook vind je er interviews met schrijvers en leestips.

Wie nog meer informatie zoekt, kan o.a. terecht op de beproefde site http://www.literatuurplein.nl/. Zie overigens ook de literatuurlinks in de rechterkolom van mijn weblog.

Oogst

2011-08-03T09:59:00.008+02:00

Het oogsten is weer begonnen. Vanuit onze tuin slaan we het gade.

Als een schip baant de oude combine zich een weg door de graangolven.
De aardappelen en suikerbieten op de voorgrond kunnen nog wachten.

In blui (8)

2011-08-02T09:40:00.018+02:00

Geranium

Vanuit de slechtzittende

schoolbank in een geur van stof

oud hout en pis, onder hoge ramen

in bladderend kozijn: het rood

van de geranium.

Mijn grootmoeder zwoegend boven

een tobbe in de tuin, en naast

het keurig tegelpad in rij, in het rood

waarvan mijn opa op vergaderingen

sprak: geraniums.

Thuis hadden wij er een

die nooit bloeien wilde omdat

iedereen zijn peuken doofde

in de pot. O god, de triestheid

van zijn harig-groene, knokelige

steel!

Geranium, prachtige bloem

die niet mooi is, wijn

van de kruidenier, kip

tussen de vogels, sieraad

van alles wat arm en goedkoop is.

Hans Vlek (*1947)

Uit de bundel Zwart op wit, Amsterdam 1970

Klik hier voor nadere informatie over Hans Vlek.

In blui (7)

2011-08-01T14:24:00.026+02:00

De Waterlelie

Ik heb de witte water-lelie lief,
daar die zoo blank is en zoo stil haar kroon
uitplooit in 't licht.

Rijzend uit donker-koelen vijvergrond,
heeft zij het licht gevonden en ontsloot
toen blij het gouden hart.

Nu rust zij peinzend op het watervlak
en wenscht niet meer . . . .

Frederik van Eeden (1860-1932)

Uit: Van de passielooze lelie, W. Versluys, Amsterdam, 1901

Foto's: kikkerpoel in de natuurtuin, 1 augustus 2011; op de eerste foto is rechts onderaan een van de kikkers te zien! (Dubbel)klik eventueel op de foto's om deze te vergroten.

Adembenemende schoonheid

2011-07-31T10:38:00.031+02:00

"Het landschap is rationeel, eentonig en saai,

doch van een adembenemende schoonheid."

(Gerrit Krol over Groningen)

Geert Schreuder legde - vanuit zijn atelier - het landschap bij Onstwedde in verschillende jaargetijden als een kunstwerk vast op video:

Als kunstschilder brengt Geert Schreuder het landschap - vooral in deze omgeving - ook prachtig in beeld. Zie hier zijn website. Enkele keren per jaar organiseert Geert bovendien Esway Atelier Concerten. Warm aanbevolen!

Dit kunstwerk van Geert Schreuder kreeg Loes in het najaar van 1999 van collega's ter gelegenheid van haar afscheid van 'De Hoogstraat' in Utrecht. Wij verhuisden toen naar het platteland van Groningen en Schreuder exposeerde in die periode in het revalidatiecentrum. Zij mocht een van zijn werken uitzoeken.
Deze koeien in het Groninger landschap sieren sindsdien onze huiskamer (en de luchten kunnen hier echt deze kleur hebben!). Pas toen we al enige tijd in Westerwolde vertoefden, kwamen we erachter dat Geert Schreuder hier in de buurt woont en werkt....

je fjorden, je ongereptheid

2011-07-25T11:32:00.031+02:00

Op 22 juli vermoordde Anders Behring Breivik in koelen bloede ruim zeventig onschuldige mensen – onder wie vele jongeren – in Oslo en op het eilandje Utøya in Noorwegen.

je fjorden, je ongereptheid

in memoriam de onschuld

ik liep langs je fjorden

je ongereptheid, je natuur

de Noordkaap aan de einder

midzomernachten, de cultuur

in stavkirke op ’t platteland

- de sleutel bij de koster -

speelden we orgel en hobo

kjære mennesker, tusen takk

Lyriske Stykker van Grieg

als Melankoli en Hjemve

bieden nu nog schrale troost

maar de onschuld is voorbij

nooit meer slapen, nooit meer slapen

dreunt alsmaar door mijn hoofd

nooit meer slapen

nooit meer

nooit

Hans ter Heijden

Edvard Munch: De schreeuw

Luister hier naar Melankoli van Edvard Grieg

De Poolse bruid

2011-07-24T12:04:00.022+02:00

Eind jaren negentig werd in Theater Rondeel in Wijk bij Duurstede De Poolse bruid gedraaid. Deze film van Karim Traïdia is een ode aan de liefde én een lofzang op het Groninger Hogeland, waar hij ook is opgenomen.
Toen we deze film - met prachtige beelden van het landschap - zagen, hadden we al plannen om naar het platteland van Groningen te verhuizen. Nu wisten we het helemaal zeker: daar gaan we heen.
De Poolse bruid was ook een kennismaking met Ede Staal, de Groninger Jacques Brel. Onder andere Ede Staals prachtige lied 't Hogelaand' werd als filmmuziek gebruikt.

De Poolse bruid (1998), een film van Karim Traïdia, met o.a.
Monic Hendrickx en Jaap Spijker. Klik hier voor meer informatie.
Hieronder het begin van de film.

Ede Staal, Credo - Zien bestoan
Afgelopen vrijdag was het 25 jaar geleden dat Ede Staal overleed ('oet tied kwam'). RTV Noord zond een indrukwekkende documentaire over hem uit: 'Ede Staal, Credo - Zien bestoan'.

In blui (6)

2011-07-22T09:50:00.016+02:00

Hortensia's, hieronder in gezelschap van kattenstaart, springbalsemien en - rechts achter - leverkruid (ook wel koninginnekruid genoemd)

'Witte bollen'

Gewoon lesgeven

2011-07-17T09:34:00.020+02:00

Ingezonden brief van Harry Aalbers uit Huissen in De Volkskrant van 16 juli 2011:

Lesgeven anno 2011
Ik ben werkzaam als docent in het mbo. Ik begrijp niet hoe men kan zeggen dat de kwaliteit van docenten alsmaar minder wordt.
Vroeger gaf ik gewoon les. Tegenwoordig ga ik als professional naar het primaire proces, teneinde de door het College van Bestuur en de Sectordirecteur geformuleerde doelstellingen en targets te realiseren, daarbij rekening houdend met de middelen en tools vastgelegd in het vigerende teamplan, waarbij de focus, binnen de gestelde kaders, gericht dient te zijn op de realisatie en de optimalisatie van de output, zodat er benchmarktechnisch gesproken een win-winsituatie ontstaat tussen enerzijds de leerling en anderzijds het instituut.
Geweldig toch?

Ik ben blij dat ik niet meer op een regionale onderwijsmoloch in het mbo
werk, waar - het (banale) managementjargon ten spijt - niet alleen mijn vak jaren geleden al helemaal was uitgekleed. Nu ben ik domweg gelukkig op een kleine regionale scholengemeenschap in Ter Apel, waar ik nog gewoon les kan geven.
Alleen nu even niet. Ook in het Noorden is de zomervakantie begonnen.

RSG Ter Apel

Korenwolf

2011-07-13T15:09:00.019+02:00

Dora

Dit is mijn hond Dora. Omdat het een labrador is, ook wel LabraDora genoemd. Ze komt uit een nest in het Friese Harkema. Als puppy had ze nog wel eens kuren en dan noemde ik haar 'Harkema'. "Harkema, oet!", riep ik dan in mijn beste Fries. En dan hield ze op. Of niet.
Ze is nu bijna drie jaar en het is een zeer levenslustige, lieve, leuke hond, echter soms ook heel eigenzinnig. Maar bovenal een kameraad, een makker. Om ook voor mijzelf onverklaarbare redenen is mijn koosnaam voor haar 'Van Puffelen'. Ik begroet haar vaak met: "Hé, Van Puffelen, ben je d'r ook weer!" Als ze bijna ongemerkt onder mijn bureau komt liggen, bijvoorbeeld.

Een paar dagen geleden liep ik hier met haar langs het verstilde kanaal. Eigenzinnige Dora neemt vaak de 'buitenroute' en loopt dan over de akkerrand naast de bieten, de aardappelen en het koren. Meestal komt ze dan op een gegeven moment weer de dijk op en wandelen we samen verder. Dit keer niet. Het was weer eens DD-Day ('Dwarse Dora Dag'). Wat ik ook riep (Dora, Harkema, Van Puffelen) of floot (ik probeerde zelfs het Friese volkslied), geen LabraDora. Na lange tijd over de akkers te hebben getuurd, zag ik plotseling iets zwarts uit het hoge koren komen. Kwispelend rende ze naar me toe. "Hé, korenwolf!", begroette ik haar opgelucht.
Tegelijkertijd schoot mij de titel van een boek van Jan Siebelink te binnen: En joeg de vossen door het staande koren. Goed mogelijk dat ze dat had gedaan.

Rondweg

2011-07-12T13:37:00.012+02:00

Rondweg om het gehucht Weende

Dit is de Rondweg bij het gehucht Weende (als stadsjongen stel je je bij een rondweg iets anders voor..). Hier liep ik een uur met Dora. We kwamen enkele fietsers tegen. Geen auto's. De Rondweg gaat op een gegeven moment over in de Oude Eikweg. Zo had natuurlijk dat hele prachtige karrenspoor moeten heten!

(Jaren geleden nam ik met de auto deze toeristische route. Voor de eerste en de laatste keer. Het had flink geregend en ik kwam dan ook onherroepelijk vast te zitten in de blubber. Een buurtgenoot kwam uiteindelijk te hulp. "Jij houdt zeker veel van de natuur", zei hij met een brede grijns op zijn gezicht. Ik knikte instemmend, maar ook een beetje schuldbewust. Met zijn Range Rover trok hij me vervolgens uit de modder.)

Naast de Rondweg ligt het Lieftinghsbroek, een oerbos (het oudste bos van Westerwolde), op een dalflank van het riviertje de Ruiten A. Soms mag je er - onder begeleiding van een boswachter - in. Het is beschermd en heeft het predicaat Natura-2000 van de Europese Unie. Zie Regiebureau Natura 2000.

Bouw geen Cultuurhuis. Uit liefde voor de cultuur

2011-07-12T10:04:00.027+02:00

Zo moet het prestigieuze Cultuurhuis in Winschoten er uit gaan zien.

Als de gemeenteraad van Oldambt - Sodom verhoede het - morgen instemt, heeft Winschoten straks een prachtig Cultuurhuis, maar is er - gezien ook de enorme landelijke bezuinigingen op cultuur - geen geld meer om hier een gevarieerd aanbod op de planken te brengen. Hooguit de 'kaskrakers' halen dan Winschoten. Voor de exploitatie moeten er dan jaarlijks grote bedragen bij (of het wordt omgebouwd tot 'Oldambt Trade Center'). Bovendien delft dan ook de zeer noodzakelijke cultuureducatie (samen met de Muziek- en Theaterschool Oost-Groningen) het onderspit.

Juist uit liefde voor kunst, cultuur moet er geen Cultuurhuis komen. Maar een - financieel haalbare - Cultuurboulevard aan de Renselkade, met naast het al aanwezige, kleinschalige theater De Tramwerkplaats onder meer de Muziek- en Theaterschool en andere culturele voorzieningen. Dan blijft er tenminste nog geld over om cultuur te 'doen', te beleven, in plaats van alleen maar te pronken met een leeg gebouw.

Voor de grote producties zijn er prima voorzieningen in de buurt, bijvoorbeeld in Stadskanaal en Stad.

(Inmiddels heeft de gemeenteraad besloten dat het Cultuurhuis er komt. Ik houd mijn culturele hart vast...)

In blui (5)

2011-07-10T10:18:00.001+02:00

Kamille, dit jaar spontaan in de bermen

Dichters in de kloostertuin

2011-07-07T10:28:00.021+02:00

Dit jaar stond bij de ckv-lessen in havo/vwo-4 op de RSG Ter Apel het thema Cultureel Erfgoed centraal, met als prachtig voorbeeld vlakbij: het middel-eeuwse klooster. Enkele van mijn ckv-leerlingen traden bij de eindpresentaties afgelopen dinsdagavond op in de kloostertuin van Museumklooster Ter Apel. Bij het ckv-onderdeel Creatief Schrijven hadden ze zich laten inspireren door het thema. De jonge dichters en dichteressen droegen zelfgeschreven haiku's, twaiku's, sonnetten, maar ook vrije verzen voor. Remkje schreef zelfs een Franstalige songtekst over monniken op de melodie van 'Let it be'. Refrein: C'est le monastère, c'est le monastère [deux fois] / Une belle place à Ter Apel / C'est le monastère.

Evelyn en Jennie

Melanie en Rico

Wessel

Remkje

Applaus!

In andere ruimtes van het klooster vonden activiteiten plaats vanuit de kunstdisciplines theater en muziek en het project 'De Verleiding'. Ook was er een expositie met creaties die leerlingen maakten bij fotografie en beeldende vorming. De makers gaven hierbij zelf een toelichting.

Dichters in de Prinsentuin
Het kleinschalige 'Dichters in de kloostertuin' (met als motto 'Ik was in mijn hoofken om kruud gegaan') was - toevallig - de opmaat van het grootste dichtersfestival van Nederland Dichters in de Prinsentuin dat van 27 tot 29 juli a.s.weer plaatsvindt in Groningen. Met onder (veel) meer optredens van Rutger Kopland, Jean Pierre Rawie, Remco Ekkers, Coen Peppelenbos en Jane Leusink. Het programma is te vinden op de website van Tzum.

In blui (4)

2011-07-06T12:39:00.013+02:00

AFWEZIGHEID

Zoals rozen openen, je ziet het niet,

een roos is een roos, is plotseling weten:

wat werd gezegd zegt zich weer, missen

is veelvoud, blijft opengaan in het nu.

Esther Jansma

Eerste kwatrijn van het gedicht 'Afwezigheid' in de serie 'Hebben' uit de bundel Dakruiters (2000)

Nadere informatie op de webiste van de Koninklijke Bibliotheek en hier.

Begin somer

2011-07-05T13:18:00.015+02:00

In de rubriek 'Groen gedicht' plaatste het dagblad Trouw gisteren 'Begin zomer' van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, in een vertaling van Gerrit Komrij. Hieronder de oorspronkelijke versie, in die prachtige taal.

BEGIN SOMER
Vir Simone

Begin somer en die see
'n oopgebreekte kweper
die lug soos 'n kind
se ballon
ver bo die water
Onder die sambrele
soos gestreepte lekkergoed
miere van mense
en die gul lag van die baai
het goue tande

     Kind met die geel emmertje
   en die vergete vlegsel
    jou mond is sekerlik 'n klokkie
   kleintongetjie klepeltjie
   Jy bespeel die son daglank
   soos 'n ukulele

In haar commentaar bij dit gedicht schrijft Janita Monna: "(...) 'Begin zomer' is opgedragen aan Jonkers dochtertje Simone, net als zij een strandmeisje. Het vers is ook een liefdesliedje voor haar. Uitmondend in die stralende slotregel. Misschien was Simone wel de zon in een verder somber leven. Want ondanks waardering voor haar poëzie, en prijzen, was Ingrid Jonker allerminst gelukkig. De band met haar vader was kil, en de liefde bracht weinig goeds. Na meermaals in psychiatrische instellingen te zijn opgenomen, maakte ze jong (ze was begin dertig) een einde aan haar leven. Ze liep in zee, dezelfde die hier als een opengebroken kweepeer in de schoot van de lezer wordt gelegd."

Ingrid Jonker, Ik herhaal je. Gedichten. Uitgeverij Podium, twaalfde druk, 2011.
De oorspronkelijke gedichten in het Zuid-Afrikaans met daarnaast een vertaling van Gerrit Komrij. Bovendien bevat de bundel een biografie van Ingrid Jonker door Henk van Woerden.

Klik hier voor o.a. een trailer van de film Black Butterflies.

Harberts Hoeve

2011-07-03T15:58:00.020+02:00

Op de plek waar ik nu mijn teksten schrijf, stond vroeger het paard van Harbert, de laatste boer die hier woonde. In onze badkamer klonk toen boe-geroep; daarnaast knorden de varkens.

Harbert is al jaren dood. Mijn bejaarde boerenburen waren bevriend met hem en zijn vrouw. Hun akkers grensden aan elkaar. Op hun erven scharrelden kippen. Ganzen bewaakten gakkend de boerderij, terwijl pauwen hun veren strekten.
Zonder het verleden te romantiseren - 'het was hard werken, maar dat gaf niet' - vertellen ze vaak en graag over de tijd dat boeren hier in Westerwolde een kleinschalig, gemengd bedrijf hadden. Dicht bij de natuur leefden ze. Met de hele familie haalden ze de oogst binnen. Zij verafschuwen het dat alles groter moet, al begrijpen ze wel dat de huidige boeren vaak niet anders kunnen.

Mijn huis heeft geen naam. Als straks de boerenschuur in oude glorie is hersteld, ga ik een bord op de gevel timmeren, waar 'Harberts Hoeve' op is geschilderd. In sierlijke letters. Als eerbetoon aan één van de laatste 'kleine' boeren. Maar ook als een dringende oproep aan de autoriteiten op provinciaal, landelijk en vooral Europees niveau om kleinschalige - liefst biologische - landbouw te stimuleren.

Harberts Hoeve

Bovenstaande column schreef ik - in de reeks 'Droom en daad' - in mei 2004 in De Wenakker, het ledenblad van GroenLinks in de provincie Groningen. Er is inmiddels veel gebeurd. Mijn oude buren, broer en zus, zijn al jaren geleden verhuisd naar een stolpwoning in een nieuwbouwwijkje in Mussel. Albert is niet lang daarna overleden.

De boerenschuur is niet in oude glorie hersteld, maar afgebroken (restauratie liep teveel in de papieren en was helaas onhaalbaar). Op deze plek bevindt zich nu onze natuurtuin, met een grote kikkerpoel. Ook mooi trouwens, maar we hadden die karakteristieke 'boerenkathedraal' met die prachtige gebinten graag van de ondergang willen redden.

Op 1 juli jl. las ik in het Dagblad van het Noorden een artikel met als kop: 'Einde van de keuterboer'. Vader Engel en zoon Harm Rotgers uit Sellingerbeetse stoppen noodgedwongen met hun gemengde bedrijf, dat in de verte nog leek op een keuterboerderij. "Een of twee andere gemengde bedrijven ken ik nog", zegt Harm. "Meer niet. En de echte kleine keuterboer? Zo iemand ken ik helemaal niet meer. Zo kleinschalig werken, dat gaat niet meer." Ze blijven wel boeren. "We kiezen voor het vee, daar hebben we toch iets meer mee".

Dat bord met 'Harberts Hoeve', dat eerbetoon, moet nu maar eens echt op de gevel. Wellicht wil streekgenoot en staatssecretaris van Landbouw, Henk Bleker, het wel onthullen. En eindelijk eens na gaan denken. Over schaalgrootte in de landbouw bijvoorbeeld.

Lees hier de column van Koos Dijksterhuis in Trouw van 5 juli 2011: 'Bleker van de Boerenpartij'.

In blui (3)

2011-06-27T13:51:00.002+02:00

Terwijl de Mars der Beschaving Den Haag nadert, rukken hier de wilgenroosjes vanuit de bermen op.

Arme Halbe, arme cultuur

2011-06-26T14:28:00.005+02:00

Gorilla in De Groene Amsterdammer van 23 juni 2011

Lang geleden gaf ik Nederlands op het mmo (middelbaar middenstands-onderwijs). De leerlingen, vooral jongens, wilden allemaal de handel in. Sommigen hadden het al met de paplepel ingegoten gekregen. Het kwam regelmatig voor dat je - aan het eind van de les - koopwaar kreeg aange-boden. "Dit t-shirt is echt iets voor u meneer, het is drie keer XL, dus zit u als gegoten." De meesten reden - zodra ze achttien geworden waren - in een tweedehands Golfje.

Aardige jongens waren het. In schriftelijke taalvaardigheid blonken ze bepaald niet uit, maar bij spreekbeurten waande je je op een standwerkers-concours. Er was zelfs een stotteraar bij, die al hakkelend met verve zijn producten aanprees.

Waarom weet ik niet precies, maar bij onze huidige staatssecretaris van Cultuur, Halbe Zijlstra, moet ik vaak aan die mmo'ers denken. Ook zij zaten al regelmatig strak in het pak en hadden de uitstraling van de ideale schoonzoon. Halbe oogt fris en lijkt me bovendien privé best een aardige jongen, die het als vertegenwoordiger (of gezien zijn vooropleiding misschien als artsenbezoeker) goed zou doen. Niet als marktkoopman, want in spreekvaardigheid waren mijn leerlingen beter.

Maar om volslagen ondoorgrondelijke redenen is Halbe staatssecretaris geworden. Niet van Handel, maar nota bene van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Een rampzalig voorbeeld van verkeerd personeelsbeleid. En nu denkt Halbe dat hij cultuur net zo kan saneren als een groot winkelbedrijf met teveel winkeldochters. Met de botte bijl slaat hij om zich heen en maakt zo alles wat van waarde en weerloos is kapot.

Maar van de dichter Lucebert heeft Halbe natuurlijk nog nooit gehoord.

Arme Halbe, arme cultuur.

Lees hier het gedicht de zeer oude zingt van Lucebert waar alles van waarde is weerloos een citaat uit is.

'Om mijn oud woonhuis peppels staan' (2)

2011-06-22T22:18:00.001+02:00

Op het literaire festival ZomerZinnen, afgelopen zaterdag, werd de meester van het zkv, A.L. Snijders, verrast door het feit dat een lezeres hem vroeg een exemplaar van zijn opnieuw uitgegeven boek De incunabel te signeren. Hij wist dat het uit zou komen, maar had het zelf nog niet ontvangen (zie de website van het literaire tijdschrift Tzum).

Heel bijzonder was ook dat op dezelfde dag, waarop A.L. Snijders tijdens het interview met Coen Peppelenbos in het Drentse Amen vertelde dat hij zich voor de beginzin van het verhaal 'Ongenode gasten' had laten inspireren door de eerste versregel van Leopolds gedicht 'Om mijn oud woonhuis peppels staan', op YouTube een video met een - vermoedelijk Vlaamse - voordracht van dit gedicht werd geplaatst. Ik heb gisteren een link aan mijn vorige bericht toegevoegd, maar misschien heeft niet iedereen dit gezien. Daarom hier nogmaals. In het vorige bericht heb ik - onderaan - ook nog een afbeelding van de fraai vormgegeven eerste strofe van dit gedicht (in 1981 gedrukt door de Carlinapers) geplaatst.

J.H. Leopold