Tussen de rails (3)

DOLEN EN DROMEN

Ida Gerhardt

‘Bestijg den trein nooit zonder uw valies met droomen’, schreef de Vlaamse dichter Jan van Nijlen ooit in zijn ‘Bericht aan de reiziger’. Het is het motto van oud-leraar Nederlands en -cabaretier Henk Lagerweij en sinds hij me hier deelgenoot van maakte, ook het mijne.

Net als Henk reis ik veel per trein. Gisteren bezocht ik mijn vader (97) in het verpleeghuis in Ede. Hij herkende me niet en communicatie was nauwelijks mogelijk. Zwijgend dronken we samen koffie op een schaduwrijke plek in de tuin. Pa dommelde steeds in. Droomde hij nu over vroeger? Over de wetten en praktische bezwaren die tussen droom en daad in de weg stonden? Of misschien wel staan? Of berust hij in zijn lot en wacht hij geduldig en machteloos op het einde? Je weet het niet. Alleen bij het afscheid was de oud-spoorman er weer even: “O, je stapt weer op de trein?”

Ik stapte weer op de trein en maakte op de terugreis naar het Noorden een tussenstop in Zutphen. Hier bezocht ik Dineke, die pas verhuisd was in de Torenstad. Gelukkig was hier geen gebrek aan communicatie! Bovendien ontstond er een heuse mini-reünie toen nog enkele bekenden uit mijn Zutphense jaren binnenvielen: Anneke en Irene! Het was decennia geleden dat ik hen had ontmoet. Het was een mooi en vrolijk weerzien. Herinneringen vlogen over en weer door de fraaie kamer en suite. En ja, we bleken als jonge pensionado’s allemaal nog dromen te hebben. Plannen genoeg voor de toekomst.

 

Ida Gerhardt in de kloostertuin te Zutphen

Op de terugweg naar het station dwaalde ik nog even door het prachtige Zutphen. De Jacob Damsingel, de Rozenhoflaan waar Paul Rodenko woonde, de kloostertuin. Ook dichter J.C. Bloem vertoefde in deze Hanzestad en in het wat verderop liggende Achterhoekse gehucht Exel onstonden de boeiende brievenboeken van Jeroen Brouwers. Maar je kwam hem ook tegen in de kroeg -  De Korenbeurs (‘Platter’) - aan de Zaadmarkt. Dat gold zeker niet voor dichteres Ida Gerhardt, die in het naburige Eefde bijna als een kluizenaar leefde. Van haar is het verhalende gedicht ‘Dolen en dromen’ waarin Zutphen een belangrijke rol speelt.

Thuisgekomen zocht ik het op. Het fraai vormgegeven en gedrukte boekje is in 1980 uitgegeven door Atheneum - Polak & Van Gennep i.s.m. A.P. ten Bosch, uitgever in Zutphen. Hier kan geen e-reader tegen op!

Een fragment uit het gedicht 'Dolen en dromen'. Voor een tegenstem
(de gecursiveerde tekst) maakte Gerhardt gebruik van verzen van Gerrit Achterberg.
 

Straks maak ik een wandeling met mijn hond Dora door het mooie, verstilde Westerwoldse landschap. Dolend en dromend.

Hans ter Heijden

Muziek is geen vuurwerk, muziek is gevoel

Het Eurovisie Songfestival is langzamerhand verworden tot een mislukte houseparty met veel geblèr, toeters, bellen, billen, borsten, duizelig makende lichteffecten, streetdance, paardenhoofden en apenpakken. Het beest in de mens komt er los. Met muziek heeft dit allemaal niets te maken.

Amar pelos dois
Gelukkig waren er nog enkele zangers die zichzelf bleven en 'gewoon' hun song zongen en dit nog mooi deden ook. Eigenlijk alleen de Belgische Blanche en Salvador Sobral uit Portugal maakten indruk op me. De vak- en publieksjury deelden goddank mijn mening. Er is nog hoop! Blanche werd vierde en Salvador Sobral met het ontroerende lied 'Amar pelos dois', als een doorleefde fado in zijn moedertaal gezongen, de terechte winnaar.

Salvador Sobral in dankwoord: 'Muziek is geen vuurwerk, muziek is gevoel'.

 

Voor de tekst van Amar pelos dois én de vertaling, zie hier.

Vervlogen Tijden: prachtboek over Ter Apel e.o.

Vanmiddag in een bomvolle zaal van het Boschhuis in Ter Apel de presentatie bijgewoond van 'Vervlogen Tijden. Een fotografische geschiedenis van Ter Apel, Ter Apelkanaal, Barnflair en Munnekemoer' door Rienhart Wolf. De basis hiervoor werd gelegd door zijn vader, wijlen Dirk Wolf, die notaris was in Ter Apel.

Eerste exemplaar
Rienhart hield een boeiende inleiding en Giny Luth, wethouder van cultuur van de gemeente Vlagtwedde, nam het eerste exemplaar in ontvangst.

Chapeau!
Mijn gereserveerde exemplaar lag klaar en vanavond ben ik er in begonnen. Het is een verbluffend mooi vormgegeven boek, met uniek fotomateriaal en teksten die samen een beeld geven van de rijke geschiedenis van Ter Apel en omgeving. Chapeau voor de auteur en allen die aan dit prachtboek meewerkten!

Expositie Annette Schreuder

 

Voorjaarsnummer Terra Westerwolda verschenen

Binnenkort ontvangen de leden van de Historische Vereniging Westerwolde het voorjaarsnummer van Terra Westerwolda. Het blad is in de loop van maart ook weer verkrijgbaar bij verschillende (boek)winkels in de regio en bij boekhandel Godert Walter in Groningen.

Wilde hartstocht in Westerwolde
Henk Lagerweij (82) was in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw een illustere voorganger van mij als docent Nederlands op de Rijks HBS / RSG Ter Apel. Regionale en landelijke bekendheid kreeg hij als cabaretier en liedjeszanger. Hij trad vaak samen op met zijn oud-leerling pianist Martin van Dijk. In theaters in Stad en Ommeland, maar ook bij de RONO (nu Radio Noord), NCRV en VARA. Ik blikte met hem terug op die jaren, waarin hij bekende liedjes schreef als ‘Het kerkje van Oterdum’, ‘De Waddenzee’ en natuurlijk: ‘Westerwolde, land van wilde hartstocht’!

Villa Benvenuto

Bé Scholte haalt jeugdherinneringen op aan Bourtange en Arne Jansen schrijft over zijn jeugd in villa ‘Benvenuto’ in Bellingwolde. En waarom is die prachtige villa eigenlijk gesloopt? Onze jonge vliegende reporter Sanne Meijer belandde in Abeltjeshuis en brengt verslag uit. Zij is nu overigens ook wekelijks te beluisteren op Radio Noord! Terug van weggeweest is de rubriek ‘Het portret van…’. En is Westerwolde conservatief? Lees de column ‘Siste Viator’ van Jochem Abbes.

‘Dij mooie, zangerge Westerwoldsche taol’

Verder dook Jan Huizing weer in de archieven en ontrukte hij klokkengieter Tittie Goosens aan de vergetelheid. In de serie 'Literatuurgeschiedenis van de Kanaalstreek en Westerwolde' schreef ik een artikel over ‘dij mooie, zangerge Westerwoldsche taol’ en  Tjarko van Dijk van Museum de Oude Wolden vertelt over de ‘mobilisatietheepot’.

Website Historische Vereniging Westerwolde

'Er gaat niets boven ...'

Zaterdag 25 februari jl. traden zanger-gitarist Mark Schimmel en ik met ons literair-muzikale programma 'Leerling & Meester' op in De Theaterboerderij in Ekehaar. Hier werd een 'themaconcert' gehouden met als titel 'Er gaat niets boven ...'. Ook Wim Westerman liet van zich horen, zowel op orgel als op het herontdekte harmonium. Het was een middag vol gedichten, korte verhalen, liedjes en instrumentale muziek. Een mooie ervaring in een knus theater! De Theaterboerderij plaatste een foto-impressie op Facebook. Met dank aan fotograaf Piet Louwes.

 

Voor nadere informatie over De Theaterboerderij zie Facebookpagina of website.

Tussen de rails (2)

Niet te geloven

Vanuit het Noorden reis ik nogal eens per trein door het land, onderweg naar een ontmoeting met deze of gene. Ik vind treinreizen absoluut geen straf, integendeel. Misschien komt dat ook wel omdat mijn overgrootvader conducteur, mijn opa elektricien en mijn vader ambtenaar bij de Nederlandse Spoorwegen was. Ik kom dus uit een echte spoorfamilie en ben nog net niet tussen de rails geboren.

Regelmatig reis ik over Zutphen, een van mijn vorige woonplaatsen. Soms stap ik hier uit voor een wandeling door de prachtige binnenstad. Vrijwel nooit kan ik de verleiding weerstaan om dan even in de Turfstraat bij Van Someren & Ten Bosch, boekverkopers sinds 1844, binnen te lopen. Het is een boekwinkel zoals een boekwinkel moet zijn. Met de nieuwste uitgaven op het gebied van literatuur, beeldende kunst, filosofie, enz. Een boekwinkel zoals Willy Belinfante deze in haar kleurenetsen verbeeldde: vol boeken en mensen die daarin bladeren, lezen, kijken. Met belezen boekverkopers die liefde voor hun vak uitstralen.

Nooit verlaat ik de winkel zonder een aankoop. Laatst liet ik mij verleiden door de prachtige gedundrukte uitgave van Van Oorschot met de beste gedichten, verhalen en columns van Remco Campert: Compact. Campert, de enige nog levende dichter van de Vijftigers en als 87-jarige nog steeds columnist van de Volkskrant. Hij schreef beroemd geworden zinnen als ‘Je stampte met je voet op de grond en er was een feest’; ‘Poëzie is een daad’; ‘Alles zoop en naaide’. De laatste is een versregel uit het gedicht ‘Niet te geloven’. Het staat ook in Compact. Ik las het in de trein terug naar Westerwolde. Tussen Mariënberg en Gramsbergen.

 

niet te geloven

Niet te geloven
dat ik knaap nog
een vers schreef over de
zilverwitheid van een berkestam

en om mij heen
grootse dronkenschap
van de bevrijding
het water was whisky geworden.

Alles zoop en naaide
heel Europa was één groot matras
en de hemel het plafond
van een derderangshotel.

En ik bedeesde jongeling
moest nodig
de reine berk bezingen
en zijn bescheiden bladerpracht.

Remco Campert

(Oorspronkelijk gepubliceerd in ‘Dit gebeurde overal’, 1962)

 

 

 

Afgebeelde kleurenets Willy Belinfante  (1922-2014): Wie leest, leeft.
Voor website van Van Someren & Ten Bosch, boekverkopers in Zutphen sinds 1844, klik hier.