Wandelverhaal over Kees Stip ziet het licht

Zie o.a. ook: Ter Apeler Courant / Kanaalstreek en Neder-L

Abdij Lilbosch. In de voetsporen van broeder Adriaan

Afgelopen week vertoefde ik in Abdij Lilbosch in Echt (Limburg). Een klooster van de cisterciënzers, met een grote boerderij. Ik had weer ingetekend op een door De Wandelmaat georganiseerd verblijf, waarbij het leven in het ritme van het klooster wordt gecombineerd met wandelingen in de omgeving.

Quo vadis?
Wat drijft me als buitenkerkelijke 'ietsist', opgevoed in de vrijzinnig hervormde traditie, toch elk jaar weer naar een klooster?
Ik begin het mezelf ook steeds vaker af te vragen. Het is in ieder geval niet het katholieke geloof. Ook al probeert de huidige paus een wat progressievere koers te varen, de rapportage van de bisschoppensynode biedt weinig hoop voor onder meer homo's. Het brave gezinnetje blijft toch de maatstaf. Vrouwen in het ambt? Geen sprake van, behalve dan hier en daar misschien op de werkvloer. Ook het celibaat staat nog steeds recht overeind. En als je dan net de als een weergaloze tirade geschreven roman Het hout van Jeroen Brouwers over de (seksuele) misdrijven en hypocrisie in de roomse kerk hebt gelezen, vraag je je toch af: Waar ga je heen? Wat zoek je daar?

 

Mystiek
Het is denk ik toch de hang naar mystiek, spiritualiteit (of hoe je het onbenoembare ook noemen wilt), maar ook de fascinatie voor wat die broeders en zusters beweegt, de overgave, de muziek, de stilte.
Misschien vooral de stilte, de bezinning en de onthaasting. Al kunnen lang niet alle gasten in het klooster meer zonder smartphone.

Adriaan Dikker

Voor mij was er nog een speciale reden om juist naar dit klooster te gaan. In de jaren negentig van de vorige eeuw was ik gemeenteraadslid voor GroenLinks in Wijk bij Duurstede. Een van mijn fractiegenoten was Adriaan Dikker. Een markante, gedreven man. Van oorsprong kolenboer, later makelaar. Was wethouder voor de KVP, maar stapte over naar de PPR dat opging in GroenLinks. Vader van een groot, katholiek gezin.
Hoewel hij een stuk ouder was dan ik, waren we maatjes. We stemden (in tegenstelling tot enkele andere GroenLinksers) allebei tegen de koopzondagen en Adriaan deed ook nog wel eens een moreel appèl op het college van B&W. Toen dit aan de gedoogsituatie van een paar woonwagenbewoners een eind wilde maken, sprak hij woorden die een grote indruk op me maakten: "Voorzitter, we moeten in dit geval genade voor recht laten gelden".  Zo was Adriaan. Integer, opkomend voor de zwakken. En de natuur.

 

Broeder Adriaan 

Toen hij begin 70 was (zijn vrouw was al overleden), besloot hij het klooster in te gaan. Hij was altijd katholiek gebleven en hield enorm van zingen. Gregoriaans. Hij ging naar Lilbosch, waar hij 'familiaris' werd, een broeder met wat meer vrijheden. Hij wilde tenslotte zijn kinderen en kleinkinderen nog wel eens ontmoeten. Ook bleef hij contacten onderhouden met de School voor Filosofie, waar hij ook docent was geweest. 

In 2001 (hij verbleef er toen al drie jaar) kregen we een brief van hem. Hij schreef onder meer: "Jullie kaart kwam onlangs weer boven water, de verhuiskaart van 15 oktober 1999 (we verhuisden toen naar Westerwolde). Zijn dat jeneverbessen, die donkere gevaarten voor de boerderij? Dan zijn ze flink uit de kluiten geschoten. Een week geleden heb ik een kleintje geplant in de kruidentuin die ik opnieuw aan het inrichten ben op basis van de ideeën van Hildegard von Bingen". Hij stuurde een boekje over de abdij mee en een foto (met toelichting) van de moestuin, waar hij ook veel in werkte:

 

Verwondering
Adriaan bleef tot 2004 in de abdij. Toen keerde hij terug naar Wijk bij Duurstede. Hij stierf een jaar later op 80-jarige leeftijd. Het spijt me nog altijd dat ik hem tijdens zijn verblijf in Echt nooit heb bezocht. Nu probeer ik het een beetje goed te maken door in de voetsporen van broeder Adriaan te treden. Ik tracht me een beeld te vormen van het leven dat hij hier leidde. Een leven van gebed, studie en koorzang, maar ook van arbeid, vooral in de kruidentuin, de moestuin en de boomgaard. Van wandelen en fietsen in de prachtige omgeving. Het paste bij Adriaan. Hij was ongetwijfeld een toegewijde, aimabele en wijze broeder. En zo zijn er meer kloosterbroeders en -zusters. Zij leren ons - gasten uit die voortjakkerende wereld - wat stilte is, bezinning, verwondering. Of je nou gelooft of niet.

Nooit heb ik andere leermeesters gehad dan eiken en beuken

Bernard van Clairvaux (1090 - 1153)

 

 

 

 

 

 

Op pad

 

Over Adriaan Dikker zie ook Trouw en AD. Adriaan was ook de initiatiefnemer van de Hordenboomgaard in Wijk bij Duurstede.

Een wijde blik verruimt het denken

Terwijl de 'schiere', cisterciënzer monniken van plan zijn zich weer op hun eiland van herkomst te vestigen, streken wij er maar alvast een aantal dagen neer: Schiermonnikoog. Mijn muze bood me het aan en zo kon het gebeuren dat ik er op 3 maart, bijgeschenen door de vuurtoren, de pensioengerechtigde leeftijd bereikte. Toch stond ik een dag later weer in Ter Apel voor de klas, ga ik pas vanaf 3 mei van Drees trekken en neem ik uiteindelijk in juli écht afscheid van de RSG Ter Apel.


Berkenplas
Voor het laatst waren we ruim een decennium geleden op het eiland, waar we ooit - toen we nog in Wijk bij Duurstede woonden - jaarlijks onze kerstvakantie doorbrachten. Alleen al de boottocht erheen maakt je los van alle beslommeringen. Daarna kan het grote uitwaaien beginnen. De Loesje-slogan 'Een wijde blik verruimt het denken' is hier optimaal van toepassing.

Noderstraun
Het was een mooi weerzien.Vanuit ons appartement in Noderstraun hadden we een prachtig uitzicht op de zee. We maakten inspirerende wandelingen over het brede strand en door de bossen, onder meer naar de Berkenplas.

                  

 De avond valt. Ons uitzicht vanuit Noderstraun, met links de vuurtoren.

 
Uiteraard bezocht ik mijn 'stamcafé' op Schier, de gelagkamer van Hotel van der Werff. Helaas niet meer met de legendarische Jan Fischer bij de toog. Maar zijn opvolgers hebben gevoel voor traditie. Er is niets, maar dan ook niets veranderd aan de inrichting. En goddank nog steeds geen gokautomaten en muzikaal behang. Wat bleef is de sfeer én een kop heerlijke koffie ('cappuccino heb ik niet') voor 80 eurocent. Geweldig.

Soms droom ik van de 'Groninger archipel', waarbij alle kleinschalige gemeenten eilanden zijn, die de vermaledijde dans van de schaalvergroting ontspringen. Het gemeentebestuur van Schier past aan de stamtafel in de gelagkamer van Van der Werff.
Tot mijn geruststelling bestaat ook de plaatselijke boekhandel Kolstein nog steeds. Met een keur aan boeken én regionale en landelijke kranten.

Boekhandel Kolstein

 Warme bakker Schuthof (voorheen Klontje)

Ook op Schier is het verkiezingstijd...

Loes en Dora

The 'old' man, the young dog and the sea...

 (Labra)Dora!

Het waren geweldige dagen op Schier. Maar terug in Westerwolde waren we ook weer 'domweg gelukkig' aan het Mussel Aa Kanaal.

L'horizon de la terre appelle l'horizon du ciel

Afgelopen week maakte ik weer een kloosterwandeling. Dit keer vanuit het klooster van de Benedictinessen van Notre Dame d’Hurtebise bij St. Hubert in de Belgische Ardennen. Op de heenreis overnachtte ik in een klooster (van de Karmelietessen) in Sittard. Hier maakten we ook een wandeling en bezochten we en passant op het kerkhof de graven van de kort geleden overleden bisschop Gijsen en van Toon en Rietje Hermans.

 

 Het klooster in Sittard

 

Het graf van bisschop Gijsen wacht op een steen.

Het graf van Toon en Rietje Hermans in Sittard

De volgende dag reisden we met trein en bus naar St. Hubert. Hiervandaan liepen we naar het klooster Notre Dame d'Hurtebise.

 En route...

 Het klooster van Hurtebise bij St. Hubert

Vooral de sacrale zang van de zusters in het klooster van Hurtebise raakte mij zeer. Als buitenkerkelijke wandelaar was ik zeer onder de indruk van hun zuivere, vaak meerstemmige a capella gezang - in fraai Frans - tijdens de Vigiles, Lauden, Eucharistievieringen, Vespers en Completen.

 De kapel

 Zijbeuk van de kapel 

Het gesprek met soeur Marie-Raphaël was indrukwekkend. Zij schrijft ook gedichten. Later kocht ik een bundeltje van haar in de serie 'Plume' met als titel 'Il est des horizons qui sont des amitiés'.

Hieruit het volgende vers:

L'horizon de la terre
appelle
l'horizon du ciel
et l'un absorbe l'autre
dans sa transparence

De wandelmaten op pad...

Onder de bezielende leiding van pelgrim Henricus - de stichter van de De Wandelmaat - maakten we fraaie wandelingen door het glooiende landschap. De reis - met het openbaar vervoer naar de Ardennen - was lang, maar het was zeer de moeite waard.

Ik werd bevestigd in mijn overtuiging dat bij het ervaren van religiositeit en spiritualiteit de vorm van cruciaal belang is. 'Les horizons' van Hurtebise klinken nog lang na...

Zie hier en daar berichten over de kloostertocht van vorig jaar.