Quatuor pour la fin du temps

'Hommage aan Rian de Waal' luidde de titel van het programma dat op 25 mei jl. in concertboerderij 'Onder de linden' in Valthermond werd uitgevoerd. Precies drie jaar geleden overleed deze aimabele en virtuoze pianist, die samen met zijn vrouw, mezzosopraan Marion van den Akker, in het begin van deze eeuw in 'Onder de linden' een prachtige concertzaal realiseerde.

Eerbetoon
Marion van den Akker was er in geslaagd topmusici met wie De Waal had samengewerkt naar Valthermond te halen. Violist Moshe Hammer en klarinettist James Campbell waren speciaal uit Toronto en Bloomington naar de Veenkoloniën gekomen. Samen met nog twee dierbare collega's van Rian, Harro Ruijsenaars (cello) uit Zweden en pianist Paul Komen uit Groningen, speelden zij ontroerend mooi het onnavolgbare Quatuor pour la fin du temps van Olivier Messiaen. Dit was voor Rian de Waal het meest aangrijpende en gekoesterde kamermuziekwerk aller tijden. Een mooier eerbetoon was niet denkbaar.

Tijd
Quatuor pour la fin du temps werd op 15 januari 1941 voor 5000 Franse krijgsgevangenen uitgevoerd in een Duits krijgsgevangenenkamp in Polen. Het gaat over het einde der tijden, maar ook over de opheffing van het muzikale principe tijd. Messiaen hoopte op het einde van zijn gevangenschap, maar hij wilde met deze compositie vooral ook het begrip tijd onderzoeken en vooral het Nu vinden.
Jaren geleden hoorde ik deze muziek (in de serie Muzikale Zomer) al eens in de monnikenkerk van het klooster in Ter Apel. Ook toen maakte het stuk een verpletterende indruk.

Kijk en luister hier naar een uitvoering van 'Quatuor pour la fin du temps' door

Daniel Hope, viool, Patrick Messina, klarinet, Tatjana Vassiljeva, violoncello en
Nicolas Stavy, piano tijdens het Festival de Musique de Wissembourg in 2012.

Passie
Aan Messiaen werd tijdens het concert ook eer betoond. De jonge pianisten Maria Fatela López en Itxaso Etxeberria Jaurietta speelden respectievelijk Hommage à Messiaen van Toru Takemitsu en Tombeau de Messiaen van Jonathan Harvey. Beide composities geven een eigen invulling aan Messiaens klankwereld en werden met veel passie en een ongelofelijke techniek vertolkt.

Klik hier voor een toelichting op Quatuor pour la fin du temps

Kom vanavond met verhalen

Kom vanavond met verhalen hoe de oorlog is verdwenen

en herhaal ze honderd malen, alle malen zal ik wenen

                                                                       Leo Vroman

Afgelopen vrijdag woonden we sinds jaren weer eens een voorstelling bij van theatergroep De Kern. In onze vorige woonplaats Wijk bij Duurstede speelde het kleine gezelschap regelmatig in 'ons' Theater Rondeel. 'Belle of geen talent voor ondergeschiktheid', over leven en werk van Belle van Zuylen staat me bijvoorbeeld nog helder voor de geest, net als de voorstelling over George Sand.

Vestzaktheater

Nu stond de groep op het toneel van Theater Geert Teis in Stadskanaal. En het publiek zat daar ook. Een slimme zet, want het is niet leuk om te spelen voor een grote zaal waar maar circa 50 bezoekers zitten. Achter de gesloten gordijnen werd nu een intiem vestzaktheater gecreëerd en daarin kwam de ingetogen voorstelling 'Kom vanavond met verhalen' prima tot haar recht.

'Bombardement', gezongen door Ineke ter Heege; muziek: Jan-Jaap Jansen

4 mei

De Kern heeft deze voorstelling rond 4 mei al enkele jaren op de speellijst staan. Het oorlogsdagboek van de joodse Edith van Hessen uit Den Haag vormt de rode draad. Dit verhaal wordt afgewisseld door liederen van Ineke ter Heege en Jan-Jaap Jansen, maar ook getoonzette verzen van dichters als Leo Vroman, Hans Andreus, Gerrit Kouwenaar en Henriëtte Roland Holst worden vertolkt. Net als het schitterende 'Ik zou wel eens willen weten' van Jules de Corte en liederen van Mikis Theodorakis en Bertold Brecht.

Indrukwekkend

Het was een bijzondere, ontroerende en ingetogen muziektheatervoorstelling, waarin vooral de prachtig zingende Ineke ter Heege en pianiste Karin Kuijper schitterden. Karin Kuijper begeleidde de liederen subtiel en soleerde indrukwekkend met composities van onder meer Schumann, Bach en Chopin. Zij vertolkte - zeker in het licht van het beladen onderwerp - de troost van schoonheid.

Meer informatie over de voorstelling 'Kom vanavond met verhalen' is hier te vinden.

Kijk en luister hier naar een vertolking van 'Ik zou wel eens willen weten' door Jules de Corte zelf.

Oud salon

Jan van Nijlen: Oud salon

Dit is een radio-opname van enkele decennia oud. De achtergrondruis kan mogelijk storend werken, maar de tekst zelf wordt duidelijk gebracht. De naam van de dame die het gedicht leest is niet bekend.

Cultuurprijs Vlagtwedde

Zo'n tien dagen geleden ontving ik een brief van de gemeente Vlagtwedde met de mededeling dat ik was genomineerd voor de Cultuurprijs 2014. Met Kees Stip in mijn achterhoofd dacht ik: Geen punt.
Bij de bekendmaking  van de winnaar - gisteren in het Klooster van Ter Apel - door burgemeester Leontien Kompier, bleek echter dat ik met stip genomineerd was: ik had hem gewonnen! Met het prachtige kunstwerk van Marlies Heylmann en Jelle Leek in mijn handen, viel ik even stil. Uiteindelijk uitte ik mijn vreugde met enkele Groninger understatements: "t Kon minder. Is nait verkeerd." (Vertaling: Het is geweldig!).

Dagblad van het Noorden, 24 maart 2014

Zie ook: Ter Apeler Courant

Een wijde blik verruimt het denken

Terwijl de 'schiere', cisterciënzer monniken van plan zijn zich weer op hun eiland van herkomst te vestigen, streken wij er maar alvast een aantal dagen neer: Schiermonnikoog. Mijn muze bood me het aan en zo kon het gebeuren dat ik er op 3 maart, bijgeschenen door de vuurtoren, de pensioengerechtigde leeftijd bereikte. Toch stond ik een dag later weer in Ter Apel voor de klas, ga ik pas vanaf 3 mei van Drees trekken en neem ik uiteindelijk in juli écht afscheid van de RSG Ter Apel.


Berkenplas
Voor het laatst waren we ruim een decennium geleden op het eiland, waar we ooit - toen we nog in Wijk bij Duurstede woonden - jaarlijks onze kerstvakantie doorbrachten. Alleen al de boottocht erheen maakt je los van alle beslommeringen. Daarna kan het grote uitwaaien beginnen. De Loesje-slogan 'Een wijde blik verruimt het denken' is hier optimaal van toepassing.

Noderstraun
Het was een mooi weerzien.Vanuit ons appartement in Noderstraun hadden we een prachtig uitzicht op de zee. We maakten inspirerende wandelingen over het brede strand en door de bossen, onder meer naar de Berkenplas.

                  

 De avond valt. Ons uitzicht vanuit Noderstraun, met links de vuurtoren.

 
Uiteraard bezocht ik mijn 'stamcafé' op Schier, de gelagkamer van Hotel van der Werff. Helaas niet meer met de legendarische Jan Fischer bij de toog. Maar zijn opvolgers hebben gevoel voor traditie. Er is niets, maar dan ook niets veranderd aan de inrichting. En goddank nog steeds geen gokautomaten en muzikaal behang. Wat bleef is de sfeer én een kop heerlijke koffie ('cappuccino heb ik niet') voor 80 eurocent. Geweldig.

Soms droom ik van de 'Groninger archipel', waarbij alle kleinschalige gemeenten eilanden zijn, die de vermaledijde dans van de schaalvergroting ontspringen. Het gemeentebestuur van Schier past aan de stamtafel in de gelagkamer van Van der Werff.
Tot mijn geruststelling bestaat ook de plaatselijke boekhandel Kolstein nog steeds. Met een keur aan boeken én regionale en landelijke kranten.

Boekhandel Kolstein

 Warme bakker Schuthof (voorheen Klontje)

Ook op Schier is het verkiezingstijd...

Loes en Dora

The 'old' man, the young dog and the sea...

 (Labra)Dora!

Het waren geweldige dagen op Schier. Maar terug in Westerwolde waren we ook weer 'domweg gelukkig' aan het Mussel Aa Kanaal.

'trachtende mij iets te zeggen'

Leo Vroman  1915 - 2014

Dichter Leo Vroman is gisteren in zijn woonplaats Fort Worth (VS) overleden, 98 jaar oud. Behalve poëet was hij ook (toneel)schrijver, tekenaar en een vermaard bioloog en hematoloog. Hij studeerde biologie in Utrecht, waar hij bij studentenvereniging Unitas ook Kees Stip en Anton Koolhaas leerde kennen. Sinds 1947 woonde hij met zijn vrouw Tineke in de Verenigde Staten.
 

Kees Stip (rechts) en Leo Vroman converseren met elkaar in de pauze van de Nacht van de Poëzie in Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht. Beide oud-studiegenoten traden daar in 1994 op. De foto was te zien tijdens de expositie 'Nu en later is er hoop' t.g.v. het 100e geboortejaar van Kees Stip - vorig jaar - in de Oude Stelmakerij in Sellingen.

Vrede
Het bekendst werd Leo Vroman in Nederland als dichter, onder meer van het gedicht 'Vrede', in 1954 voor het eerst gepubliceerd in De Gids. Wie kent niet deze beroemde regels:

Kom vanavond met verhalen
hoe de oorlog is verdwenen
en herhaal ze honderd malen:
alle malen zal ik wenen.

Leo Vroman

Tot het laatst toe bleef hij dichten. In elke aflevering van het literaire tijdschrift Hollands Maandblad stonden de laatste jaren wel enkele verzen van hem. Ik zocht ze altijd als eerste op. Uit het meest recente nummer (2014-1) hierbij de laatste twee strofen van een van zijn kort voor zijn dood geschreven gedichten:

WOENSDAG, 1 januari 2014
(.....)
en ik, mijn hart na zoveel jaren
trachtende mij iets te zeggen
komt ook vredig tot bedaren
en kan zich te slapen leggen.

Waar geen geruis meer wordt gehoord,
geen mensenstem en bovendien
geen gelaat meer is te zien 
groeit onze liefde voort.

Leo Vroman

Zie ook: De Volkskrant (met video), DBNL en De Groene

Onstwedde hoort ook bij Westerwolde

Dagblad van het Noorden, 21 februari 2014

Vlakbij mij in de buurt - in de gemeente Vlagtwedde - vinden vader en zoon Hesse dat als Bellingwedde en Vlagtwedde fuseren tot één gemeente Westerwolde (zij zijn ook voorstander van deze kleinschalige variant), Onstwedde er ook bij hoort. Zij plaatsten een bord in de tuin van Hesse sr., op de hoek van de Harpelerweg en de Weenderstraat bij de gehuchten Weende en Ellersinghuizen.

Onstwedde is nu nog een kern van de gemeente Stadskanaal, maar ligt inderdaad ook in de streek Westerwolde. Gehuchten als Höfte, Wessinghuizen, Smeerling en het adembenemend mooie Ter Wupping horen er dan vanzelfsprekend ook bij. We gaan ervoor!